30 May 2009

ISTADYUM NG CHILE

(Halaw kay Victor Jara)



Limang libo kaming nakapiit
dito sa maliit na distrito ng siyudad.
Limang libo. Ilan kaya kami
sa buong pulo? Sampung libong braso
ang di na makapagpaatungal
ng makina, ang naabala
sa pagbubungkal ng lupa,
gaano kalaking tipak kaya
ng sangkatauhan ang humpak ang sikmura,
walang kumot, pumapalahaw ngayon
sa hapdi at ginaw, tinataranta
ng lagim. Anim sa amin
ay tuluyan nang wala sa piling.
Anim sa amin, kaisa na ng mga bituin.
May isang tinuluyan. May isang nilamog
ng bugbog. Di ko akalaing
masisikmura palang gawin ng tao
sa tao ang gayong pananakit.
Ang natitirang apat ay malapit
nang masiraan ng bait, waring may nais
takasan o bigyang-wakas.
May isang ibig lumundag sa talampas.
May isang paulit-ulit hinahampas
ang ulo sa pader. Sa mga mata nila,
mamamalas ang nakangising kamatayan.
Sapagkat tiyak kung isakatuparan
ng mga sundalo ang kanilang plano.
Ang dugo ay medalyang nakaaspile
sa kanilang uniporme, ang pagkatay
ay sukatan ng kagitingan
sa harap ng kaaway. Diyos ko,
ito ba ang mundo na iyong nilikha?
Para dito ba
ang isang linggo mong himala?

Pinipilit kong gisingin ang diwa
habang isa-isang nawawala
ang mga kasama sa selda
hanggang wala na akong madama
kundi pintig ng makina at mukha
ng mga sundalong paroo't parito, kalmado
tulad ng komadronang nagpapaluwal
ng bata. At ang buong mundo?
Nawa'y isigaw nila ang kahihiyang ito.
Sampung libong braso kaming pinagkaitan
ng katuturan. Ilan kaya kami
sa buong sambayanan? Gayunman,
ang dugo ng aming kasama at pinuno
ay higit pang madagundong kumpara
sa kanilang bala at pulbura
at ito ang nag-uudyok sa aming kamao
upang huwag mamahinga. Mahirap bumuo
ng awit sa aking kinalalagyan
ganitong inaawit ko ang lagim
ng buhay sa kasalukuyan, ang lagim
na ikamamatay ko kinabukasan, ang lagim
na datnan ang sarili kapiling
ng nakararami, habang ang himig
ay walang ibang hantungan
kundi walang katapusang tili
at katahimikan. Lahat ng aking nasaksihan
ay di ko nasaksihan
subalit ang liyab ng damdaming
nadarama sa kasalukuyan
ang siyang tanglaw ko sa paparating
na araw ng katubusan.