30 August 2011

KIYAW-KIYAW

-

1.
Luha, kung mahapdi’t malalim
siya pa ‘tong malimit ilihim.
Ang tipong mabilis umapaw
ay ‘yong malabnaw at mababaw.

Parang etsas, ‘pag grabeng tigas
pihadong mahirap ilabas.
Kung basa naman at malambot
sumasama kahit sa utot.



2. Sa Lalakeng Mag-aasawa
(Halaw kay Ogden Nash)


Sa ganito matatamo
ang pagsasamang matino:
‘Wag mag-atubili
umamin sa mali.
At kung ikaw ang tama --
isara ang bunganga.

31 July 2011

TUNGKOL SA MABIBIGAT NA BAGAY

-

May kanya-kanya tayong pamamaraan
sa pagsukat ng bigat.

Mariing hatak ng grabedad
na nagpapapirmi sa ating pagtahak
sa lupa: maaaring natutunan mo
na ang bigat ay mababaw na sugat
sa talampakan noong nagsisimula
ka pa lang humakbang at gumala; o di kaya
isang umalsang bukol sa bumbunan,
galos sa palad, hampas
ng sinturon at bahagyang pilat
sa balat na karaniwan na
nating pinagwawalang-bahala.
Katunayan, ang ating balat
ay talaan ng nagdaraang bigat.
Ngunit dahil napupunit
ang sala-salansang kalyo
nang mas mabilis pa sa pagpapalit-
pahina ng kalendaryo, bagay ito
kaya malimit nakakaligtaan
sa pana-panahon ang iniiwang palatandaan
ng bigat na dumadagan
sa ating katawan.

Sa paglipas ng taon,
ang bigat ay inaanunsiyo
ng di maiangat na talukap
paggising sa umaga.

Mula unang buhos ng tubig
hanggang huling kaskas
ng sepilyo, mabigat ang katawang
matamlay nating kinakaladkad
pababa ng hagdanan, papasok-
palabas sa masikip na banyo.

Mabigat ang mga daliring umaapuhap
sa di-mapagpantay na butas
at butones ng polo.

Mabigat ang kapeng
di pa rin nababawasan
mula sa tuklap na labi
ng lumalamig na puswelo.

Mabigat ang lagitik
ng sandali, lalo ngayong
pareho tayong nagmamadali.
Kamo’y huli ka na sa klase.

Sa labas ng bahay,
mabigat ang lagda ng ulan
sa iyong payong at kapote.

Nagkataong mabagal ang usad
ng ating sinasakyan.
Mabigat ang trapik
ayon sa balitang dinatnan.

Madalas naiisip ko
kumbakit waring di na gumagaan
ang mga bagay-bagay
na dati-rati nang pasan.
Mapapatingin na lang ako sa iyo
sa loob ng sasakyan,
malamang ginawa mo ulit sandalan
ng himbing na ulo
ang balikat ko. Mapapangiti ako.
Para namang may magagawa ako.

Pagdating sa eskuwela,
iaabot ko pabalik
ang mabigat na bag
na ugali mong ipabitbit
tuwing umaga. Tatalikod ka.
Kakapain ko ang gusot na iniwan
ng ‘yong bag at ulo
sa aking manggas at balikat.
Dito muna ako. Mag-isa. Nagtataka
kumbakit sa pagkakataong ito pa
madalas kong maramdaman
ang di mabuhat-buhat na bigat.

26 June 2011

HALAW KAY OGDEN NASH

(Mula sa I’m Sure She Said Six Thirty)

Ang pinakamahirap ipaliwanag sa lahat ng bagay
ay ang paliwanag sa ‘yong pagtambay-tambay.
Sinumang nakatayo nang solo ay kahina-hinala,
maski pa ang paring lolo doon sa aming parokya.
Isipin na lang ang isang di gagawa ng matino,
dahil wala siyang maisip na prente o balatkayo
habang nakatambay sa kanto, ano sa palagay mo
ang gagawin niya ‘pag tinanong nang ganito:
Ikaw ba, casanova, ay kilabot na manyakis,
salot ng mga bebot, pero di makaalis
diyan sa kinasasangkutan mong gusot.
Ay, ano naman kaya ang iyong palusot
sakaling makuwestiyon ni sarhento
sa dudang titirahin mo ang kaha de yero
at pihadong kahon mo na ang katapat na bangko.
Makukuha mo pa bang tumingin nang diretso
halimbawa’y isa ka ngang mandurukot o karnaper
o amuyong na armado ng icepick o calibre
paltik de 38, matiyagang nag-aabang
sa malamok na sulok, hindi magdadalawang-
isip na manutok, magbigay ng leksyon
sa sinumang pumalag na maghatag ng cellphone,
pera, at susi ng kotse. At kung may magtanong
sa ‘yo, pare, kung ano ang ginagawa mo doon,
naisip mo bang magtago na lang sa ilalim ng lupa
o di kaya
maglabas ng tusok o magkasa ng boga.
Ang kaso, Kosa,
wala kang dahilan para mataranta o mahiya.
Palagi lamang tandaan ang alibi
ng bawat taong tumatambay
nang sobra dalawang oras.
At sa boses na para talagang minalas
pero di naiinis,
sabihin mo, “tsip, inaantay ko lang po dumating si misis”.

07 May 2011

untitled #1

-

Baluktot na kalaykay
ang kanilang kamay.
Sumasalakay ito ngayon
kung saan naroroon

ang mausok na tumpok
ng prutas na bulok, yuping lata
ng gatas, nilalangaw na karton,
plastik at bote. ‘Paris din

ng pagbubungkal ng kamote
ng inang naiwan
doon sa Leyte. Bawat araw,
tuwing alas-diyes,

lumulusob ang kamay niyang
walang suot na guwantes
sa tuyot na lupa, sa lilim ng init
na sintalim ng luha.

Kung may puntong mahihinuha
sa ganitong pangyayari,
mangyari itinuturo nila:
Na makikilala ang ina

sa pagkilala
kung ano ang anak,
gayundin, kung nais unawain
ang pinakamalalim na lihim

ng supling, babalik at babalik ka
sa kung ano ang ina. Kumbaga,
kahit sa nilayo-layo,
ng pagpapakalayo

sa pinagmulan,
ang pusod, samakatuwid,
kailanman
hindi napapatid!

03 April 2011

MULI, ANG MGA BATA

-

Sa karaniwang kalakaran, sila ang paksa
ng aking malungkuting katha, mga bata
na sa kung anupamang tagilid na kumpas
ng kapalaran, ay waring di lumalaki
nang tuwid, madungis at bungi,
tumatawid palagi
sa pagitan ng pisngi at leeg
ang sinu-sinulid ng libag
at natuyong laway. At lalo
kung napapasabak sa away
mapa-mainit, mapa-malamig ang panahon,
ipinagtataka ko pa rin hanggang ngayon
kumbakit parang hindi sila
nauubusan ng sipon.

Nitong umaga, nasalubong ko sila
habang naglalaro ng tumbang preso
sa ginagalos na kalsada. Magaralgal
ang kanilang kantiyawan, gayong pasado
alas-otso, at walang busal panigurado
kahit impis na pandesal o biskotso
ang sikmura nilang nag-aalboroto
nang, bigla, ay mapansin nila
ako, naglalakad nang solo, kala-kaladkad
ang ga-daigdig na bigat ng magdamag
na di na naman mapakali at dilat. At
walang pasabi o abiso, tinawag nila ako
sa pangalang naaalala lamang natin
tuwing magpa-Pasko. Ewan ko
kung ano ang nag-udyok sa kanilang tawanan;
dahil ba sa aking balbas o lumalaking tiyan,
di na importante ang dahilan,
basta’t sa loob-loob ko noo’y palaisipan
kung paano nakikita nitong mga bata
ang Pasko sa ganitong kalintikan.

Sa FX kanina, kaharap ang mag-ina
samantalang mag-iisang oras nang tulala
ang nakaparadang trapik sa abenida,
pinipilit ko magbasa ng tula, nang bigla --
“Mommy o, si Santa” sabay turo
sa akin ng bata. Ewan ko
kung bakit pati ba naman dito;
dahil ba sa aking balbas o lumalaking tiyan,
di na importante ang dahilan,
basta't pigil ang sariling halakhak,
mabilis na dinakma ng ina
ang nakatuong hintuturo
ng anak. At
komo nagulat,
kumbaga
napalakas yata
ang bigwas
maya-maya pa'y umawas
ang luha, umapaw
ang palahaw
sa sinasakyan naming ayaw
gumalaw. Nabulahaw
ang ibang pasahero. Tinodo
ng drayber ang bolyum ng radyo.
Napatingin ako sa ubod-nang-layo.
Nakaganti rin ako,
sa loob-loob ko.

06 March 2011

MGA APULITIKAL NA INTELEKTUWAL

(Salin Mula sa Apolitical Intellectuals
ni Otto Rene Castillo)


Darating ang araw
na sisiyasatin
ng karaniwang mamamayan
ang mga apulitikal
na intelektuwal
nitong aking bayan.

May mag-uusisa
sa kanilang ginawa
noong ang bansa
ay nananaghoy,
natutupok
na parang apoy.

Walang magtatanong
sa kanila
hinggil sa bestidang
magagara,
o sa siyestang
pagkahaba-haba
pagkapananghalian;
walang nais umalam
sa baog nilang pakikipagtalo
tungkol sa konsepto
ng kawalan
o sa pamamaraan
ng pagpapayaman.

Walang magtatanong
sa alam nila
tungkol sa mitolohiya
o sa sariling pagkasuklam
sa kanilang karuwagan.
Walang mag-uungkat
sa malabong kahulugan
at malabong paliwanag.

Sa araw na ito, darating
ang karaniwang tao.

Ang mga hindi binanggit
sa kinathang aklat at dalit
ng mga intelektuwal
na apulitikal -- ngunit
sa araw-araw ay
tagapaghatid ng tinapay
at gatas, ng itlog
at tortilya, tagapagmaneho,
tagapag-alaga
ng kanilang hardin
at aso, samakatuwid
ang matapat nilang lingkod --
ang magtatanong
sa kanila nang ganito:

"Sa ngalan
ng walang-wala,
ano ang iyong ginawa
noong kinakailangan
ang pagkalinga?”

Mga apulitikal na intelektuwal
ng aking bayan,
wala kayong mahahagilap
na sagot.

Ang katahimikan
ay mala-buwitre,
inuubos
ang inyong lamang-loob

habang ang kaluluwa
ay nagiging miserable

sa labis-labis niyong hiya
sa inyong sarili.

HALAW KAY MA. LORENA BARROS

(Mula sa They Dwell In Yellow Quiet)


Dilaw ang kulay ng katahimikan
sa tahanan ng mga pobre.
Ang kanilang gasera
ay gawa sa basyong bote,
pinasakan ng basahan
at nakapuwesto ngayon
kung saan katamtaman
ang timpla
ng liwanag at dilim.

Dilaw na katahimikan
ang dala ng gabi
sa tahanan ng mga pobre.
Walang maririnig
ni katiting na ingit
mula sa mga bata
kahit pa madiin ang suntok
ng dilim sa sulok
kung saan sila
madalas nakaumpok --
maliban na lamang
sa harap ng dulang
at pare-pareho silang nagtatalo
kung para kanino
ang kakapiranggot na ulam.
'Pag ganito, kumikinang
ang mga matang luhaan
sa liwanag
na dilaw ang kulay,
bagay naman
kaya di naglulubay
sa pagsaway ang matatanda
hanggang magpanumbalik
ang bawat isa
sa kani-kanilang
tahimik na pagnguya.

Magaan kung humakbang
ang mga paang tumatawid
sa patse-patseng sahig
sa tahanan ng mga pobre.
Walang impit
na galit, o dabog
na maririnig
kahit matagal nang hukot
ang mga balikat
at halos pumutok
ang ugat
sa mukha at palad
kapwa ng bata
at medyo may-edad. Sa gabi,
isinasara nang maigi
ang bintana
sa tahanan ng mga pobre.
Gayunman, di nila kailangan
ang bakal na rehas
upang tiyaking hanggang
doon lamang sa labas
ang mas lalo pang pobre.

20 February 2011

HALAW KAY CHARLES BUKOWSKI

-

Umiikot ang tingin
sa madaling
sabi, lasing
o medyo nakainom
ngayong alas tres
nang umaga
sandosenang pahina
ng tula
na yata
ang namamakinilya
heto, nag-iisa, gurang
at parang mabubuwang
kapapantasya
sa mga dalaga
ganitong nasa lilim
ng aking takipsilim
ang atay
nakaratay
ang bato
nagdedelikado
nanlulupaypay
ang lapay
kahit paa
inaalipunga
at agad
hina-highblood
pag naaalala
ang oras
na winaldas
lalo ngayon
walang katabi
habang nagpupuyat
sa TV
kung gabi
kung mamalasin
malamang bangungutin
dahil mag-isa
isang linggo muna
magpapasasa
ang mga pusa
sa anumang naiwan
sa katawan
bago pumarada
sa tapat
ang ambulansiya
habang walang-puknat
ang banat
ni Matt
Monro sa stereo
dati ko nang sinumpa
ang pagkatha
ng tula
tungkol sa pagtanda
pero kuwela
naman pala
kaya heto,
pahintulutan mo
muna ako, ako
na kaytagal nang gastado
pero di pa rin plastado
ngayong alas tres
nang umaga
kailangang ubusin pa
ang natitirang beer
sa pridyider
kailangang hugutin
ang manuskrito
sa makinilya
magsubo
ng panibago
makipagtalik
sa sariwang kaputian
ng papel
na blangko
malay mo
baka palarin
makatsamba
kahit isa, una
para muna
sa akin
at susunod
siguro
para sa iyo.

19 February 2011

SA LOOB NG KANIYANG BAHAY, ISANG TAGABITAY

(Halaw kay Carl Sandburg)


Ano kaya ang nasasaisip ng isang tagabitay
pagkagaling trabaho, diretso sa kaniyang bahay?
Sa mesa, kasama ang anak at asawa, kaharap
ang bagong-saing na dinorado, galunggong at itlog
na sarsyado, kinukumusta kaya ng mga ito
ang kaniyang maghapon, kung di ba nagkaroon
ng aberya kaninang may ginarote siya
sa plasa? O iniiwasan nila ang ganitong paksa
at mas ibig nilang pag-usapan ang pulitika
at pelikula, ang pinakahuling balita
ng reporter na bakla, ang sobra-sobrang
alinsangan ng klima? Kung sakali,meron bang
pumapansin sa kaniyang daliri at palad
tuwing dumadakma sa bandehado ng salad?
Tuwing maglalambing ang tsikiting
at lalapit, sabay yaya sa amang maglaro sila
ng luksong-lubid, nagagawa ba niyang sumagot
nang pabiro – Anak, katunaya'y di mabilang
ang lubid na ibinuhol ko sa leeg
ng kung sinu-sino. O meron bang gumuguhit
na tuwa sa kaniyang mukha,
naiisip niya kung gaano kahalaga
manatiling humihinga. O sakaling abutan niya
ang buwang tumatagos sa loob ng bintana,
habang payapang umaagos ang puting liwanag
sa bumbunan at tenga ng bunsong himbing
na himbing sa papag, may kung anu-ano
kayang bumabagabag – dito sa ating berdugo –
wala sa tingin ko. Ang ganitong mga bagay
ay magaan lamang para sa isang tagabitay.
Kunsabagay, lahat dapat ng bagay
ay magaan lamang para sa isang tagabitay.

23 January 2011

ANG PAYASO

(Halaw kay Shel Silverstein)

Ito ang kuwento ni Ponsong Payaso:
Sa lahat ng payaso, siya ang seryoso.
Suot niyang sapatos ay maluwang sa paa
pero hindi, hindi nakakatawa.

Torotot niya ay sintunado;
sangkaterba ang kaniyang lobo;
kulay-berde ang alagang aso.
Ang kaso

kahit anong bira nitong damulag,
wala silang bilib dito kay kumag.
Nakakaimbyerna ang kaniyang linya;
walang katorya-torya ang kaniyang istorya.

Tuwing tatambling siya o sisirko
'Tulog mo ‘yan, pare ko,
ang sigaw ng tao, o sila na mismo
ang napapahikab

sa grabeng antok. Dahil walang talab
ang kaniyang pautot, si Ponso,
sa madaling sabi
ay namulubi.

At komo hindi siya nakakatawa
minsa'y kinumpisal niya
kumbakit hindi siya nakakatawa;
kung gaano kalalim ang sikretong problema

ang lamig, ang dilim, ang ulan,
ang mga lamat sa kaniyang kalooban.
At nang matapos ang salaysay ng pobre,
Naiyak ba sila? Hindi!

Sa halip, tumawa ang buong paligid
hanggang dumugo ang kanilang gilagid
hanggang mapunit ang lahat ng kamiseta
sa katatawa

nang katatawa
mula gabi hanggang umaga,
hanggang kumalat
at umabot sa malayong siyudad,

lagpas sa bundok at karagatan
tungo sa mga pook na di pa napuntahan.
Hanggang ang buong mundo ay kinabag,
nautot ang buong mundo sa tindi ng kabag

habang itong si Ponso, mag-isang nakatayo,
lulugu-lugong nakatungo at mukhang kulugo,
Ano'ng kalintikan ito, ‘ika niya –
ang kabalbalang ito’y malaking disgrasya.

Sa pagluha ni Ponso ay walang pumansin,
ni walang pag-along alok ang hangin.