Sa Gubat ng Namimintog na Patalim

KIYAW-KIYAW

2011-08-30T11:56:00.007+02:00

-

1.
Luha, kung mahapdi’t malalim
siya pa ‘tong malimit ilihim.
Ang tipong mabilis umapaw
ay ‘yong malabnaw at mababaw.

Parang etsas, ‘pag grabeng tigas
pihadong mahirap ilabas.
Kung basa naman at malambot
sumasama kahit sa utot.

2. Sa Lalakeng Mag-aasawa
(Halaw kay Ogden Nash)

Sa ganito matatamo
ang pagsasamang matino:
‘Wag mag-atubili
umamin sa mali.
At kung ikaw ang tama --
isara ang bunganga.

TUNGKOL SA MABIBIGAT NA BAGAY

2011-07-31T13:18:00.042+02:00

-

May kanya-kanya tayong pamamaraan
sa pagsukat ng bigat.

Mariing hatak ng grabedad
na nagpapapirmi sa ating pagtahak
sa lupa: maaaring natutunan mo
na ang bigat ay mababaw na sugat
sa talampakan noong nagsisimula
ka pa lang humakbang at gumala; o di kaya
isang umalsang bukol sa bumbunan,
galos sa palad, hampas
ng sinturon at bahagyang pilat
sa balat na karaniwan na
nating pinagwawalang-bahala.
Katunayan, ang ating balat
ay talaan ng nagdaraang bigat.
Ngunit dahil napupunit
ang sala-salansang kalyo
nang mas mabilis pa sa pagpapalit-
pahina ng kalendaryo, bagay ito
kaya malimit nakakaligtaan
sa pana-panahon ang iniiwang palatandaan
ng bigat na dumadagan
sa ating katawan.

Sa paglipas ng taon,
ang bigat ay inaanunsiyo
ng di maiangat na talukap
paggising sa umaga.

Mula unang buhos ng tubig
hanggang huling kaskas
ng sepilyo, mabigat ang katawang
matamlay nating kinakaladkad
pababa ng hagdanan, papasok-
palabas sa masikip na banyo.

Mabigat ang mga daliring umaapuhap
sa di-mapagpantay na butas
at butones ng polo.

Mabigat ang kapeng
di pa rin nababawasan
mula sa tuklap na labi
ng lumalamig na puswelo.

Mabigat ang lagitik
ng sandali, lalo ngayong
pareho tayong nagmamadali.
Kamo’y huli ka na sa klase.

Sa labas ng bahay,
mabigat ang lagda ng ulan
sa iyong payong at kapote.

Nagkataong mabagal ang usad
ng ating sinasakyan.
Mabigat ang trapik
ayon sa balitang dinatnan.

Madalas naiisip ko
kumbakit waring di na gumagaan
ang mga bagay-bagay
na dati-rati nang pasan.
Mapapatingin na lang ako sa iyo
sa loob ng sasakyan,
malamang ginawa mo ulit sandalan
ng himbing na ulo
ang balikat ko. Mapapangiti ako.
Para namang may magagawa ako.

Pagdating sa eskuwela,
iaabot ko pabalik
ang mabigat na bag
na ugali mong ipabitbit
tuwing umaga. Tatalikod ka.
Kakapain ko ang gusot na iniwan
ng ‘yong bag at ulo
sa aking manggas at balikat.
Dito muna ako. Mag-isa. Nagtataka
kumbakit sa pagkakataong ito pa
madalas kong maramdaman
ang di mabuhat-buhat na bigat.

HALAW KAY OGDEN NASH

2011-06-26T05:29:00.016+02:00

(Mula sa I’m Sure She Said Six Thirty)

Ang pinakamahirap ipaliwanag sa lahat ng bagay
ay ang paliwanag sa ‘yong pagtambay-tambay.
Sinumang nakatayo nang solo ay kahina-hinala,
maski pa ang paring lolo doon sa aming parokya.
Isipin na lang ang isang di gagawa ng matino,
dahil wala siyang maisip na prente o balatkayo
habang nakatambay sa kanto, ano sa palagay mo
ang gagawin niya ‘pag tinanong nang ganito:
Ikaw ba, casanova, ay kilabot na manyakis,
salot ng mga bebot, pero di makaalis
diyan sa kinasasangkutan mong gusot.
Ay, ano naman kaya ang iyong palusot
sakaling makuwestiyon ni sarhento
sa dudang titirahin mo ang kaha de yero
at pihadong kahon mo na ang katapat na bangko.
Makukuha mo pa bang tumingin nang diretso
halimbawa’y isa ka ngang mandurukot o karnaper
o amuyong na armado ng icepick o calibre
paltik de 38, matiyagang nag-aabang
sa malamok na sulok, hindi magdadalawang-
isip na manutok, magbigay ng leksyon
sa sinumang pumalag na maghatag ng cellphone,
pera, at susi ng kotse. At kung may magtanong
sa ‘yo, pare, kung ano ang ginagawa mo doon,
naisip mo bang magtago na lang sa ilalim ng lupa
o di kaya
maglabas ng tusok o magkasa ng boga.
Ang kaso, Kosa,
wala kang dahilan para mataranta o mahiya.
Palagi lamang tandaan ang alibi
ng bawat taong tumatambay
nang sobra dalawang oras.
At sa boses na para talagang minalas
pero di naiinis,
sabihin mo, “tsip, inaantay ko lang po dumating si misis”.

untitled #1

2011-05-07T11:52:00.017+02:00

-

Baluktot na kalaykay
ang kanilang kamay.
Sumasalakay ito ngayon
kung saan naroroon

ang mausok na tumpok
ng prutas na bulok, yuping lata
ng gatas, nilalangaw na karton,
plastik at bote. ‘Paris din

ng pagbubungkal ng kamote
ng inang naiwan
doon sa Leyte. Bawat araw,
tuwing alas-diyes,

lumulusob ang kamay niyang
walang suot na guwantes
sa tuyot na lupa, sa lilim ng init
na sintalim ng luha.

Kung may puntong mahihinuha
sa ganitong pangyayari,
mangyari itinuturo nila:
Na makikilala ang ina

sa pagkilala
kung ano ang anak,
gayundin, kung nais unawain
ang pinakamalalim na lihim

ng supling, babalik at babalik ka
sa kung ano ang ina. Kumbaga,
kahit sa nilayo-layo,
ng pagpapakalayo

sa pinagmulan,
ang pusod, samakatuwid,
kailanman
hindi napapatid!

MULI, ANG MGA BATA

2011-04-03T14:04:00.063+02:00

-

Sa karaniwang kalakaran, sila ang paksa
ng aking malungkuting katha, mga bata
na sa kung anupamang tagilid na kumpas
ng kapalaran, ay waring di lumalaki
nang tuwid, madungis at bungi,
tumatawid palagi
sa pagitan ng pisngi at leeg
ang sinu-sinulid ng libag
at natuyong laway. At lalo
kung napapasabak sa away
mapa-mainit, mapa-malamig ang panahon,
ipinagtataka ko pa rin hanggang ngayon
kumbakit parang hindi sila
nauubusan ng sipon.

Nitong umaga, nasalubong ko sila
habang naglalaro ng tumbang preso
sa ginagalos na kalsada. Magaralgal
ang kanilang kantiyawan, gayong pasado
alas-otso, at walang busal panigurado
kahit impis na pandesal o biskotso
ang sikmura nilang nag-aalboroto
nang, bigla, ay mapansin nila
ako, naglalakad nang solo, kala-kaladkad
ang ga-daigdig na bigat ng magdamag
na di na naman mapakali at dilat. At
walang pasabi o abiso, tinawag nila ako
sa pangalang naaalala lamang natin
tuwing magpa-Pasko. Ewan ko
kung ano ang nag-udyok sa kanilang tawanan;
dahil ba sa aking balbas o lumalaking tiyan,
di na importante ang dahilan,
basta’t sa loob-loob ko noo’y palaisipan
kung paano nakikita nitong mga bata
ang Pasko sa ganitong kalintikan.

Sa FX kanina, kaharap ang mag-ina
samantalang mag-iisang oras nang tulala
ang nakaparadang trapik sa abenida,
pinipilit ko magbasa ng tula, nang bigla --
“Mommy o, si Santa” sabay turo
sa akin ng bata. Ewan ko
kung bakit pati ba naman dito;
dahil ba sa aking balbas o lumalaking tiyan,
di na importante ang dahilan,
basta't pigil ang sariling halakhak,
mabilis na dinakma ng ina
ang nakatuong hintuturo
ng anak. At
komo nagulat,
kumbaga
napalakas yata
ang bigwas
maya-maya pa'y umawas
ang luha, umapaw
ang palahaw
sa sinasakyan naming ayaw
gumalaw. Nabulahaw
ang ibang pasahero. Tinodo
ng drayber ang bolyum ng radyo.
Napatingin ako sa ubod-nang-layo.
Nakaganti rin ako,
sa loob-loob ko.

MGA APULITIKAL NA INTELEKTUWAL

2011-03-06T13:07:00.012+01:00

(Salin Mula sa Apolitical Intellectuals
ni Otto Rene Castillo)

Darating ang araw
na sisiyasatin
ng karaniwang mamamayan
ang mga apulitikal
na intelektuwal
nitong aking bayan.

May mag-uusisa
sa kanilang ginawa
noong ang bansa
ay nananaghoy,
natutupok
na parang apoy.

Walang magtatanong
sa kanila
hinggil sa bestidang
magagara,
o sa siyestang
pagkahaba-haba
pagkapananghalian;
walang nais umalam
sa baog nilang pakikipagtalo
tungkol sa konsepto
ng kawalan
o sa pamamaraan
ng pagpapayaman.

Walang magtatanong
sa alam nila
tungkol sa mitolohiya
o sa sariling pagkasuklam
sa kanilang karuwagan.
Walang mag-uungkat
sa malabong kahulugan
at malabong paliwanag.

Sa araw na ito, darating
ang karaniwang tao.

Ang mga hindi binanggit
sa kinathang aklat at dalit
ng mga intelektuwal
na apulitikal -- ngunit
sa araw-araw ay
tagapaghatid ng tinapay
at gatas, ng itlog
at tortilya, tagapagmaneho,
tagapag-alaga
ng kanilang hardin
at aso, samakatuwid
ang matapat nilang lingkod --
ang magtatanong
sa kanila nang ganito:

"Sa ngalan
ng walang-wala,
ano ang iyong ginawa
noong kinakailangan
ang pagkalinga?”

Mga apulitikal na intelektuwal
ng aking bayan,
wala kayong mahahagilap
na sagot.

Ang katahimikan
ay mala-buwitre,
inuubos
ang inyong lamang-loob

habang ang kaluluwa
ay nagiging miserable

sa labis-labis niyong hiya
sa inyong sarili.

HALAW KAY MA. LORENA BARROS

2011-03-06T11:13:00.019+01:00

(Mula sa They Dwell In Yellow Quiet)

Dilaw ang kulay ng katahimikan
sa tahanan ng mga pobre.
Ang kanilang lampara
ay gawa sa basyong bote
pinasakan ng basahan
at nakapuwesto ngayon
kung saan katamtaman
ang timpla
ng liwanag at dilim.

Dilaw na katahimikan
ang dala ng gabi
sa tahanan ng mga pobre.
Walang maririnig
ni katiting na tili
mula sa mga bata
kahit pa malalim
ang sagpang ng dilim
sa kanilang kinaroroonan
maliban na lang
kung kaharap ang dulang
at pinagtatalunan
ang kakapiranggot na ulam.
'Pag ganito, luhaan
ang matang kumikinang
sa liwanag
na dilaw ang kulay,
bagay kaya di naglulubay
sa pagsaway
ang matatanda
hanggang maawat
ang bawat isa
at magpanumbalik
sa kani-kanilang tahimik
na pagnguya.

Magaan kung humakbang
ang mga paang tumatawid
sa patse-patseng sahig
sa tahanan ng mga pobre.
Walang dabog
na maririnig
walang natatagong galit
kahit matagal nang hukot
ang mga balikat
at halos pumutok
ang ugat sa mukha
at palad, kapwa
ng bata
at medyo may-edad. Sa gabi,
mahigpit na nakasara
ang bintana
sa tahanan ng mga pobre,
gayunman, di nila kailangan
ang bakal na rehas
upang tiyaking
hanggang doon lamang sa labas
ang mas lalo pang pobre.

HALAW KAY CHARLES BUKOWSKI

2011-02-20T11:57:00.042+01:00

-

Umiikot ang tingin
sa madaling
sabi, lasing
o medyo nakainom
ngayong alas tres
nang umaga
sandosenang pahina
ng tula
na yata
ang namamakinilya
heto, nag-iisa, gurang
at parang mabubuwang
kapapantasya
sa mga dalaga
ganitong nasa lilim
ng aking takipsilim
ang atay
nakaratay
ang bato
nagdedelikado
nanlulupaypay
ang lapay
kahit paa
inaalipunga
at agad
hina-highblood
pag naaalala
ang oras
na winaldas
lalo ngayon
walang katabi
habang nagpupuyat
sa TV
kung gabi
kung mamalasin
malamang bangungutin
dahil mag-isa
isang linggo muna
magpapasasa
ang mga pusa
sa anumang naiwan
sa katawan
bago pumarada
sa tapat
ang ambulansiya
habang walang-puknat
ang banat
ni Matt
Monro sa stereo
dati ko nang sinumpa
ang pagkatha
ng tula
tungkol sa pagtanda
pero kuwela
naman pala
kaya heto,
pahintulutan mo
muna ako, ako
na kaytagal nang gastado
pero di pa rin plastado
ngayong alas tres
nang umaga
kailangang ubusin pa
ang natitirang beer
sa pridyider
kailangang hugutin
ang manuskrito
sa makinilya
magsubo
ng panibago
makipagtalik
sa sariwang kaputian
ng papel
na blangko
malay mo
baka palarin
makatsamba
kahit isa, una
para muna
sa akin
at susunod
siguro
para sa iyo.

SA LOOB NG KANIYANG BAHAY, ISANG TAGABITAY

2011-02-19T09:51:00.050+01:00

(Halaw kay Carl Sandburg)

Ano kaya ang nasasaisip ng isang tagabitay
pagkagaling trabaho, diretso sa kaniyang bahay?
Sa mesa, kasama ang anak at asawa, kaharap
ang bagong-saing na dinorado, galunggong at itlog
na sarsyado, kinukumusta kaya ng mga ito
ang kaniyang maghapon, kung di ba nagkaroon
ng aberya kaninang may ginarote siya
sa plasa? O iniiwasan nila ang ganitong paksa
at mas ibig nilang pag-usapan ang pulitika
at pelikula, ang pinakahuling balita
ng reporter na bakla, ang sobra-sobrang
alinsangan ng klima? Kung sakali,meron bang
pumapansin sa kaniyang daliri at palad
tuwing dumadakma sa bandehado ng salad?
Tuwing maglalambing ang tsikiting
at lalapit, sabay yaya sa amang maglaro sila
ng luksong-lubid, nagagawa ba niyang sumagot
nang pabiro – Anak, katunaya'y di mabilang
ang lubid na ibinuhol ko sa leeg
ng kung sinu-sino. O meron bang gumuguhit
na tuwa sa kaniyang mukha,
naiisip niya kung gaano kahalaga
manatiling humihinga. O sakaling abutan niya
ang buwang tumatagos sa loob ng bintana,
habang payapang umaagos ang puting liwanag
sa bumbunan at tenga ng bunsong himbing
na himbing sa papag, may kung anu-ano
kayang bumabagabag – dito sa ating berdugo –
wala sa tingin ko. Ang ganitong mga bagay
ay magaan lamang para sa isang tagabitay.
Kunsabagay, lahat dapat ng bagay
ay magaan lamang para sa isang tagabitay.

ANG PAYASO

2011-01-23T13:40:00.033+01:00

(Halaw kay Shel Silverstein)

Ito ang kuwento ni Ponsong Payaso:
Sa lahat ng payaso, siya ang seryoso.
Suot niyang sapatos ay maluwang sa paa
pero hindi, hindi nakakatawa.

Torotot niya ay sintunado;
sangkaterba ang kaniyang lobo;
kulay-berde ang alagang aso.
Ang kaso

kahit anong bira nitong damulag,
wala silang bilib dito kay kumag.
Nakakaimbyerna ang kaniyang linya;
walang katorya-torya ang kaniyang istorya.

Tuwing tatambling siya o sisirko
'Tulog mo ‘yan, pare ko,
ang sigaw ng tao, o sila na mismo
ang napapahikab

sa grabeng antok. Dahil walang talab
ang kaniyang pautot, si Ponso,
sa madaling sabi
ay namulubi.

At komo hindi siya nakakatawa
minsa'y kinumpisal niya
kumbakit hindi siya nakakatawa;
kung gaano kalalim ang sikretong problema

ang lamig, ang dilim, ang ulan,
ang mga lamat sa kaniyang kalooban.
At nang matapos ang salaysay ng pobre,
Naiyak ba sila? Hindi!

Sa halip, tumawa ang buong paligid
hanggang dumugo ang kanilang gilagid
hanggang mapunit ang lahat ng kamiseta
sa katatawa

nang katatawa
mula gabi hanggang umaga,
hanggang kumalat
at umabot sa malayong siyudad,

lagpas sa bundok at karagatan
tungo sa mga pook na di pa napuntahan.
Hanggang ang buong mundo ay kinabag,
nautot ang buong mundo sa tindi ng kabag

habang itong si Ponso, mag-isang nakatayo,
lulugu-lugong nakatungo at mukhang kulugo,
Ano'ng kalintikan ito, ‘ika niya –
ang kabalbalang ito’y malaking disgrasya.

Sa pagluha ni Ponso ay walang pumansin,
ni walang pag-along alok ang hangin.

ANG KUTONG LUPA

2010-12-30T10:23:00.293+01:00

(Halaw kay Shel Silverstein)

Duwende
na sinlaki
ng kalahating
daliri,
pagpasok
sa klase
ang karwahe
hatak
ng bulate.

Sangwisik
na luha
mula
sa dagang iyakin,
swimming pool na
na ubod
nang lalim.

Ang tanong ba
kung makakaporma
'pag humara-humara
sa kalsada
ang huramentadong
garapata?

Kasya
ang katawan
sa ilalim
ng pintuan
pero sobra
isang buwan
bago marating
ang tindahan.

Piging
sa isang linggo
ang katiting
na biskotso.
Sumbrero
kung umulan
ang maliit
na tansan.

Ala-tarsan
na pagtulay
sa laway
ng gagamba,
di 'yan ubra
kung iba
ang titira.

Lumilipad
na karpet
ang balat
ng tsiklet.
Yakap ko
ang hinlalaki,
yakap ko na
buong babae.

At
sapagkat
walang gamit
na mas maliit
sa akin,
simpleng bolpen,
isang magdamag
dapat
bago mabuhat.

Itong tulang 'to,
sa totoo,
sampung taon
kinumpleto.
Pero mas grabe
sa aksidente
ng di paglaki
ito --
sa buong mundo,
kanino,
duktor man
o albularyo,
maaari

magpatule?

MGA PAMILYAR NA SUGAT

2010-11-21T13:06:01.689+01:00

-

Sa sugat nagmula kaya sa sugat din ang punta.
Ito ang taimtim naming kumpisal, O Ama; isang pagsasakdal
na nagsasadlak sa panghabambuhay na sentensiya
ng pagpapabalik-balik sa mga gastado at saulado nang ruta
sa ugating balat ng tumatanda mong lupa. Ito, kami, sa iyong
tanghaling-tapat. Mangyari, banayad mo ngayong pinasusulak
ang lahat ng kaloob mong sugat: magmula sa mga lansangan,
hanggang sa bitak ng aspalto, sa natutungkab na kongkretong
nakadagan sa lumalapot na alingasaw ng mga imburnal,
baradong agos ng sipuning kanal, burak at iba pang paltos
na maingat naming ibinuburda sa antigong balat
ng aming mga kalsada. Ama ko, ipagtatapat ko,
na sa ganitong pag-uungkat ng mga nakatagong hiwa
nagsisimula ang aming pag-unawa sa pangkaraniwang kirot.
Uumpisahan ko, halimbawa, sa paghuhubad ng aming suot
na sapatos. Ganito ang kinasanayang pagsasanay
sa pagtuklas kung gaano kalayo ang maaaring marating
sakaling walang hanggan ang takdang saan
ng pasan-pasan naming damdamin: Na tanging ibig sabihin,
oras mapudpod ang suwelas ng puso, at manuot sa malay
ang nagtututong na init ng aspaltong kanina pa kumakayod
sa talampakan naming nangangalay – mangyari ito ang hudyat
ng aming paghinto, nangangamba sa kawalan ng pangalan
para sa bagay-bagay na pupuwedeng maapakan
sakaling magpatuloy sa tinutungo. Sa ganiyang paraan
nagsisimula ang mababaw na sugat ng aming alinlangan.
Samantala, kung hahayaan naming maging giya
ang kapwa-bulag naming pananampalataya
habang binabaybay nang paluhod ang isang mundong agwat
mula liwasan, papasok sa katedral ng de-takal naming paniniwala,
baka hindi rin maikaila na sa kabila ng iyong salita,
mas madalas kaming ipagkanulo ng mababaw na pananalig
sa ibang kasa-kasabay rin naming tumatawid
sa mahabang alas-dose ng aming pagbabaka-sakali:
tindera ng butil-butil at de-botelyang kontra-aksidente;
maglalako ng de-bateryang turumpo at pamatay-peste;
tagahabi ng kuwintas at kunwa-kunwariang alahas; piratang
tagabahagi ng magkakahawig na trahedyang nagkakatalo parati
sa antas ng labo at haba. Papunta dito, makukuwenta mo
kung gaano kamura matatawaran ang pakikipagkapwa,
lamang sa tatlo-isandaang halaga, kumbakit laging may gasgas
ang ibinabayad naming tiwala. Ito ang tinatawag
na palagiang sugat ng hinala. At kung susulong pa kami
palusong sa nilalangaw na matris na tagapagluwal
ng iba pang mababahong sugat at galis ng abenida,
malamang datnan namin ang mag-inang nakasalampak
sa baha-bahagdang hantungan ng basurang winawalis namin
buhat sa kalsada. Kung pipilitin naming kapain para sa kanila
ang nagsasabubog na luha ng kalooban, at isiping
tanging sa ganitong pagpapalalim ng sugat at uka
makakamtan ang pagpapala at katubusan, malamang
maubusan kami ng isasanglang awa, dahil dito sa siyudad
kulang ang habag na kayang iambag ng buong daigdig
upang punuin ang isang maliit na basong plastik:
Ito, O Ama, ang itsura ng sugat naming pabalik-balik,
sapagkat kailanman ay hinding-hindi siguro namin mababatid
kung paano mapapaampat ng impis na tinapay
ang paulit-ulit na pagdurugo ng aming bunganga,
o kung sa anong paraan mapapamanhid ng isda
ang salubsob sa loob ng humihilab naming bituka,
o kung kailan mapapalis ng alak ang nanunuot na ginaw
sa nakahalukipkip naming pandama --- Gayunman, ituro mo
kung paano tuklapin ang sala-salansang balatkayo
nang sa gayon ay maramdaman ng aming balat
ang lalim at lawak ng bawat di-mapahupang pagdanak.
Akayin mo ang aming hakbang pauwi sa katahimikan
ng bakanteng silid, upang doon, sa panahong tinatastas
ng daliri ang langib ng nililingid naming pagkukunwari
ay makilala namin ang tigas at gaspang
ng di-humuhulas na uhaw sa iyong lalamunan,
ang di-natutuyong kirot sa iyong palad at tagiliran,
ang di masukat-masukat na lalim ng nakakoronang tinik
sa iyong bumbunan. Ito lamang, O Ama, sa iyong pangalan,
hanggang mapawi ang aming alinlangan -- ang lahat-lahat
ng aming alinlangan -- pagkapa na pagkapa
sa mga sugat mo na maaari naming hawakan.

TODOS LOS SANTOS

2010-10-31T11:56:00.062+01:00

-

Napakadaling isilid palayo sa isip
ang mga bagay-bagay. Parang ganito:
kahit pa ulit-ulitin natin ang pagparito
sa pagbabaka-sakaling matunton
ang bawat lihim na liko at lagusan
sa nilulumot na katakumbang
inukit nating pareho sa ating puso -–
mangyari, bago pa man maidugtong
ang mga nailubid na kataga
upang magbigay-tanda sa mga bulwagan
na dati nang natuluyan, gayundin
sa mga silid na pakiwari natin
ay ngayon pa lang napuntahan,
malamang mawala tayo, o di kaya
ay mabulid sa pagkalibang, bagay
kaya hindi natin matagpuan
ang mga puwang, o ang pinakamalalim
na kabuluhan ng katahimikan
hanggang kapwa tayo maubusan
ng salita at pangalan
para sa uusbong na panibago
na namang kalungkutan. O minsan,
sa mga umaga, pagkagaling mo
sa kinasanayang pamimitas
ng kung anupaman ang nalabi
mula sa pagtatapat na hindi mo nabigkas
noong nakaraang gabi, maingat
mong isasaayos ang mga salita
sang-ayon sa tingkad o dilim
ng bawat letra, tulad ng mga bulaklak
na masinsing isinalansan
sa loob ng plorera. Ngunit sa halip
na iabot ito sa akin, muli, pipiliin
mong ilingid ang mga talulot
kung saan walang makakakita,
kung saan walang lapida at kandila
ang ipinapatak mong luha. Gabi-gabi
ay paulit-ulit tayong pumaparito
sa ating labirinto. Dinaratnan natin
ang mga dati-rati nang kalat: upos
ng sigarilyo, tiket sa bus, di natapos
na hapunan, bote ng serbesa, dawag
ng damuhang nagkukubli sa ating daan
pauwi. Gabi-gabi, paghimlay
ng huli mong mensahe sa kabaong
ng aking telepono, batid ko agad
ang sinasaad nito: na di mag-isang
kinakabig ng mga nitso
palapit sa bawat isa ang isla-
isla nilang sikreto, dahilan kumbakit
lumipas man ang habampanahon
ang malaking kontinenteng bato
ay hinding-hindi mabubuo. Wika mo,
dahil dito, kung kaya ang sandali
ay kailangang magtapos parati
sa ganito: lalabas ako sa iyong pinto,
isusukli mo ang ngiting taglay ang lamig
ng sambuong sementeryo.
Habang ang Langib na maiiwan
sa ating hangganan
tuwing pababa ako
sa iyong hagdanan, 'kamo iyan
ang pinakamagaspang sa lahat
ng Dalampasigan; Samantalang
ang humihikab na Sugat
sa ating harap, iyan naman
ang pinakamalalim na Dagat.
Maliban dito, ang iba pang bagay
na nakakalat sa ating pagitan
ay pawang mga bagay
na limot na natin
kung ano ang pangalan.

TIPO KONG BEBOT

2010-09-01T07:40:00.133+02:00

(Halaw kay Paul Curtis)

Ang tipo kong bebot
ay di umuutot
nang ubod nang bantot
at parang torotot.
Mahinhing buntung-hininga
ang singaw ng bituka;
hangin, kung mangamoy-kubeta
aba'y sinong magsususpetsa?

Ang tipo kong babae ay
ganito kung dumighay:
di parang asong nanganganay,
tahimik siya't patay-
malisyang nakatakip
ang palad sa bibig,
kumbaga'y kakilig-kilig
ang huning 'pinaririnig.

Anumang tining ng init
pawis ay di kumakapit
sa manggas at singit-singit
ng bestidang gamit-gamit.
Walang kinukubli
o lihim na di masabi,
ang tipo kong binibini
tuyo palagi’ng kili-kili.

'Pag habang nasa kalsada
ay mahulog sa bangketa
tatawa lamang siya,
walang aberya o disgrasya.
Walang kabastusang
lalabas sa lalamunan --
kung magmura’y sa isip lang
itong tipo kong paraluman.

Di kaya bunga lang ng guni-guni
itong aking pinagsasabi.
Mangyari kasi
ang babae
‘pag nautot nang aksidente
sa kabag isisisi.
Kung dighay-bulkan
ay di mapigilan
paliwanag diyan:
di siya natunawan.
Kung di maiwasan
pagpawisan
panahon naman
ang may-kasalanan.
Tuwing napapamura
ng malulutong na “punyeta”
sasabihin niya, bakit ba
kasi kita nakilala?

TANAWIN MULA SA LOOB

2010-08-15T09:26:00.166+02:00

-

Tatlong paslit ang nangangaroling
sa tapat ng isang lumang klinik
sa Crossing. Ang kanilang mukha
ay simputla ng tulog na mantika,
titig-kandila naman ang mga matang
waring kanina pa nagmamasid
sa anumang bagay na tumitibok
sa paligid -- ang tanawing
ito ang siyang naghatid
sa aking tingin mula sa labas,
pabalik sa tinutunghayang TV
sa loob ng bus. Magandang Gabi
Bayan, sambit ng palabas.
Dahilang hindi ko naman masakyan
kung ano ang ikinaganda ng ganito
para sa bayan, heto't nakabalandra
sa balita: isang bata, walang buhay
nang pulutin sa gilid ng highway
isang linggo na ang nakaraan.
Ang maliit niyang katawan
ay magaspang na pilat sa kalsadang
bagong-semento. Sa panayam,
isang kamag-anak ang nagkuwento
tungkol sa nalalapit nang kaarawan
ng pamangkin. Mangyari, itinuturo niya
na pupuwede palang sukatin
ang lawak ng kalungkutang
hindi pa dumarating sa atin. Sanhi nito
kaya siguro minarapat dalhin
ng tagapag-ulat sa aming pansin
ang eksena sa loob ng burol:
Nakapalamuti sa likod ng ataul
ang mga regalo, kartong torotot
at sumbrero, handang spaghetti,
biko at manok na pinirito.
Umiilanglang sa ere
ang sintunadong Happy Birthday,
inaawit ng mga nakikiramay
at walang malay ngayong kuhang-kuha
sa harap ng video. Bawat patak ng luha
ay simpintog ng lobo.

Muli, pagsilip ko sa bintana,
nagsisimula nang pumarada
ang magagaslaw na ilaw
sa abenida. Malayo sa panglaw
ng nakatanglaw na trahedya
ang patay-sinding bumbilya
ng parol sa poste. Sa lilim nito,
mas maraming bata ang naglalaro
sa kalye, may nakikipagkarera
sa trapik na di makatuntong
ng tersera, may nagbibilang
ng lumilimbag na yabag sa bangketa.
Isang batang babae ang nag-aayos
ng nakaputong na bilao sa ulo,
Isang batang lalake naman
ang malapit nang mamaos
habang minamadali
mula sa lalamunan ng talipapa
ang pag-ubos sa panindang
malapit nang mabilasa. Habang ako,
maligalig at laging balisa,
ay nakatunghay ngayon
sa kalsadang pag-aari
nitong mga bata; inaapuhap ng tingin
ang tatlong paslit na nangangaroling
sa tapat ng isang lumang klinik
kanina sa Crossing. Maaaring
naroroon pa sila, o maaaring wala na.
O baka hindi ko napansing
sadyang malayo na pala ang narating
nitong biyahe; o baka
ang kanilang pagparito
at biglaang paglaho
ay isang taos na habilin:
Na tuloy lang, tuloy lang tayo
sa kaniya-kaniya nating lakbayin
sukdulang magkandaluku-luko
ang takbo, mabalaho man
ang ating hakbang
sa kinakalyong palad ng mundo.

DAPITHAPON SA PAMANTASAN

2010-08-11T17:52:00.019+02:00

-

Kulay-kalawang ang dapithapon
tulad ng mga dahong
sadyang iniipit upang malanta
sa pagitan ng mga lamukos na pahina
ng lansangan sa kampus. Enero.
Parang nilulumot na libro
ang hilera ng mga gusali
ganitong pa-takipsilim at nagmamadali
ang mga dyipning tumatahak
sa mahabang lagda ng kalsada paakyat
sa Forestry. Mabango ang langhap
ng bagong-hawang tinapay sa coop,
naaamoy ko habang binabaybay
itong mabatong daan pauwi ng Y.
Pagdating sa dorm, nakakalat
ang mga aklat nina Mao at Plath
sa sahig. Itim ang ligalig
na nakalimbag sa loob ng silid.

Sa labas, tinggang nalulusaw
ang silahis ng sugatang araw.

HAMADA

2010-08-04T11:56:00.071+02:00

-

Pumapalahaw ang ginaw
tuwing pamadaling-araw,
sinusugsog ang makitid
na puwang, ang maninipis

na pagitang
naghihiwalay
sa nahihimbing na katiwasayan
at naglalamay

na balisa. Sintalas
ng lasa
nitong huling serbesa
ang lansang di maidura

ganitong ang antok
ay estranghero
at ang katahimikan
ay nanghihimok

ng paulit-ulit na pagbalik
sa naudlot na paglimot.
Sa labas ng bintana,
pinanonood ko ang hilera

ng matatayog na Pino
sa abenida. Pinong tanod
sa bakanteng kalsada; Pinong
tila kadete, matipuno

ang tindig sa unipormeng berde;
Pinong mistulang pinatigas
na bangkay ng mga ninuno,
hindi malibing-libing

at ngayo’y tumatawid nang palihim
sa mahahamog na kalyeng
kulay-abo. Madalas kapag ganito,
ipinipinid ko ang tangang libro

saka tinutungo
ang biranda ng kuwarto.
Sa labas, tinatanaw ko
ang palabas

na nagsisimula pa lang
sa dampa ng kapitbahay.
Bukas na nitso
ang giray na kalansay

ng tahanan nilang nilumpo
ng kararaang bagyo.
Sa harap ng kubo
di pa natutuyo

ang putik
habang malamig na tubig
ang iniigib sa poso
ng naliligong binatilyo.

Isang lalake, naghahanda
pagpasok sa trabaho,
ang tahimik na nagkakape
sa mausok na sulok.

Samantala, tulala
ang kaniyang asawa, pagod
na karga-karga
ang bunsong limang taon nang

pumapalahaw sa tenga.
Mula sa aking kinaroroonan
yerong maputla ang kulay
ng butas-butas na sinampay --

mataimtim tulad ng dalangin,
tahimik silang nakalugay
at waring isinusumbong sa hangin
ang mga sugat

na walang makasusukat
kung gaano na kalalim.

ANG ALAMAT

2010-08-03T17:06:00.057+02:00

-

Dahil di ka naniniwala
'pag ako ang nagsabi,
kaya sasabihin ko
muli at muli: na ang banga

hindi nakababa, wala sa pagitan
ng balakang at paa,
bagkus nasa balikat
ng ating diwata.

Sa mga umaga
habang ang hamog
ay nakabulumbon pa
at nakakumot

sa matatayog na tala,
natitipon ang pumpon
sa loob ng sisidlan. Mangyari,
walang nakawawari

kung ano ang pakahulugan
dahil walang nakamalas
kung kailan pinitas
ang mga amorseko

at rosas. Sa dahilang
ang kaniyang hakbang
ay pino at magaan
tulad ng pagdaan

ng lihim na pagdaramdam,
walang nakaramdam
sa yabag. Walang bakas
ng yapak, mga buto lamang

na pakalat-kalat
at tutubo bilang ugat
ng halaman
sa landas na madalas

pala niyang daanan.
Dahil ang gabi
ay umid
kapag lumiligid

ang diwata sa kagubatan
o sa isang harding sagrado
dala ang kalungkutang
panigurado

ay di kayang sukatin
ng anumang kuwento.
Dahil walang katiyakan
ang kaniyang pangalan,

wala ring nakakikilala
sa tunay niyang hiwaga.
At doon sa mundo
ng mga engkanto

maikling idlip lamang
ang naghihiwalay
sa panahon ngayon
at sa kahapong napakalayo.

Ayaw mong maniwala
at kailanma'y hindi niya
ipapakita. Nakalingid
ang hiwaga

tulad ng kung paano
lihim nahuhulog
ang ga-ilog na luha
para sa isang

lumisang binata.
Itinuturo ng diwata
na ang alamat ay alamat,
hinding-hindi natin

madadalumat.
Tulad ng pakahulugan
nitong banga,
naglalaho madalas

nang walang nakamamalas.
At dahil sa imahinasyon
kung siya'y maglimayon
at sa pangarap lamang

siya naroroon, samakatuwid
kaniyang tinatawid
ang hangganan
ng katotohanan at panaginip

upang alayan tayo
ng rosas
at amorseko. Totoo man ito
o likhang guni-guni,

sukdulan walang maniwala
sa aking pinagsasabi,
para sa iyo, heto lamang
ang aking masasabi:

na ang banga
hindi nakababa,
wala sa pagitan
ng balakang at paa

bagkus ang sisidlang
simbabaw ng luha
nasa balikat tuwina
ng ating diwata.

MATAPOS ANG 3 BEER SA PLAZA AGAPITA

2010-08-02T16:20:00.018+02:00

-

Nangangapal ang hanging nakaaspile
sa nangangatal na paningin; ang mga ulap,
tila balat na bagong-tuklap, inilalantad
ang sala-salansang lihim
mula sa maagang pagmamanibalang
ng gabi. Sa sandaling ito,
namimiyapis sa upuang katabi
ang isang babaeng kanina ko pa kasalo
sa pagsisid sa lumalalim na oras
dito sa plaza. Parang pagsaid ng bula,
o paglunok ng gumigiyagis na pait
sa kailalim-laliman ng baso, ewan ko
kung anong kalintikan itong nag-udyok
sa akin upang isa-isahin ang mga himutok
at sugat na tinamo namin
mula sa kaniya-kaniyang lakbayin.
Binabaybay ko ang hinagpis
na nakakintal sa kaniyang mata, ngunit wala
akong nabasa maliban sa nagbabanyuhay
niyang tingin. Tumingin ako sa de-palito
kong relo. Napansin kong di na umuusad
ang panahon. Patda ang maiingay na sasakyan
sa kalsada, at tikom ang tibok
ng mga bundok sa napakalayong hilaga.
Muli kong tinitigan ang aking katabi
at tumambad mula sa malamlam
na kindat ng nagmumukmok na liwanag
ang mga sugat niyang
hindi na mapapaampat
ng panahon at serbesa.
Saka kami kapwa nilunok
ng katahimikang di naming maarok.

4 n.h.

2010-07-30T02:18:00.023+02:00

-

4 n.h. tumatapon
ang kutsa-kutsaritang pag-asa
sa kulay-gatas na mesita; amoy talahib
na tsaa ay lumiligwak sa labi
nitong sinaunang tasa
samantala, nilulunod ng umaalimpuyong bagot
ang sintunadong pagnanasang
umiilanglang sa isang awiting
paulit-ulit ngayong inaanod
papunta sa akin. Ano’ng pahina pa
ang di ko nahihimay
sa magasing singmura
ng aking paghihintay
ganitong ang oras ay ubod nang
bagal --- walang kasimbagal
ngayong 4 n.h.
na sa karaniwang pagkakataon
ay di dapat iba
sa 4 n.u. kapag nag-u
unahan ang mga daliri ng relo
sa pagpigtal ng minuto
habang maging panaginip
natin ay naghihilik
kahit pa madalas
nakatutulugang bukas
ang nakatungangang telebisyon,
tahimik na saksi sa mga sandali
na dapat palang isauli
ang panahong di tayo ang tunay
na may-ari. Ngayong 4 n.h.
at huli ka na namang dumating
sa ating usapan, iniisip kong
baka bigla mong nakalimutan
ang daan patungo rito. O
sadyang marami kang ginagawa
sa trabaho. O naatraso muli
tulad ng dating gawi. Di ko alam
kumbakit nauubos ang mga dahilan
nang mas mabilis pa
sa mga tao ditong nag-aapura
sa kani-kanilang paglisan
habang ang pulot sa aking dila
ay natutuyo, at ang mga talulot
sa bawat salitang pumapait
ay napipigtal
ganitong ang oras ay
mabagal
sadyang walang
kasing
bagal.

4 n.u.

2010-06-30T09:18:00.038+02:00

(Halaw kay Wislawa Szymborska)

Ang oras sa gitna ng araw
at gabi. Ang oras na agaw-
antok at di mapakali
sa pagitan ng lamukos
na unan at katre. Oras
ng mga trenta anyos
sa lupa. Bagong-hilamos
ang tumatandang lupa

bago pa umilanglang
ang hikab ng tandang
sa oras na ito.
Ang mahigpit na yapos ng mundo
ay nagsisimulang makalag
sa oras na ito.
Kislap ay namumutla
mula sa mapupungay na tala
sa oras na ito. Sa oras na ito,
walang katiyakan
kung tayo ba'y matatagpuan
o sukat mawawala na lang
nang walang bakas
pagdilat ng bukas.

Oras na walang laman.
Nakanganga at walang silbi.
Pinakamalalim na hukay
sa laylayan ng gabi.

Walang sinumang napapanatag
tuwing alas-kuwatro nang umaga.
Mga langgam lamang ang kalmado
tuwing sasapit ang alas-kuwatro,
Dahil dito ay masaya tayo
para sa mga langgam

gayumpaman ay hayaang datnan
ng alas-singko
ang sinumang nagnanais
magpatuloy sa mundo.

SI BETCHAY, NAKAUNAT ANG MALIIT NA KATAWANG NANINIGAS AT KULAY-PETSAY

2010-05-22T06:01:00.004+02:00

(Halaw kay Valentin Iremonger)

Si Betchay, nakaunat ang maliit na katawang
naninigas at kulay-petsay, ay sukat nanggulat
isang umaga ng tagsibol. Suot ang bagong-almirol
na terno at katahimikan ng brasong may adorno

ng itim na rosaryo, kandila at libro, isang platito
ng agua bendita, ay tinanggap kami isa-isa
sa kuwartong nakalugay ang kurtina. Pinid
ang kaniyang mata. Puting unan ay may bahid

ng buhok mula sa nabubulok na anit. Pagsapit
na pagsapit ng gabi ay nagkita-kita kami
sa hangganan ng gulod. Huntahan. Iniintindi ang buod
ng ganitong pamamaalam. Kamatayan, oo: maaari

ngang may kinalaman sa edad ng tao, o mangyari
sa pag-agnas at paghulas ng lakas. Pero hindi
sa kaniya: komo wala pang malisya, may-bighani
at kaybata – parang malabo yata. Kinabukasan,

sinambit ng pari ang kaniyang pangalan. Luhang
sumirit ang katiyakan ng paglisan. Sa bakuran
ng simbahan, isang batang noo’y magpipito pa lang
ang nananangis. Labingwalong taon kong pinalis

sa isip ang kaniyang larawan. Ngayong taglagas,
isang tangkay na tuyo ang dumapo sa berdeng damo.
Waring nanunudyo. Bigla, naisip ko si Betchay:
nakaunat ang katawang naninigas at kulay-petsay.

SA DARATING NA HALALAN

2010-04-30T11:36:00.243+02:00

-

Ika nga’y hinding-hindi natin maaaring malimot
ang kanilang panata, ang mga pangarap
na iniaabot nang walang bayad
sa mga dukha. Kumbaga dahil kabisado natin
ang areglo ng ganitong kuwento,
kung tutuusin ay hindi na bago
kung itinatalak man ngayon ng pulitiko
ang Pulitika ng Pagbabago.
Mangyari hanggang sa araw na ito
ay nakaabang tayo sa pagdating
ng sinasabi nilang balang araw.
Heto naman ang masasabi ko: Basta ba maaabot ito
sa malinis na paraan, sa akin ang balang-araw
ay ayos lang naman.

Kaparis na lang ng ibang klaseng diskarte
nitong si Tandang Osyo. Palibhasa
isang maralita ng siyudad,
para sa kaniya ang pag-unlad
ay depende sa tatag ng barung-barong
kung kaharap ang demolisyon; Dahil dito
kung kaya ang mga pulitiko
sa kanilang dako, tuwing panahon
ng eleksiyon ay walang ibang pangako
kundi ang Pulitika ng Pagbabago.

Sa masusugid na kandidato,
ang Pulitika ng Pagbabago ay binubuo
ng pira-pirasong pako, ilang tabas
ng tabla, hollow blocks, turnilyong
pang-rematse, walang kalawang
na muwelye, yerong hindi tadtad ng butas
upang sa anumang oras
pupuwede itong ipantagpi sa mga sugat
na bumubuka sa mga dingding
na walang palitada, sa malalamig
na sahig na lupa, sa binubukbok na barakilan

nang sa gayon kung tapos na ang halalan
ay madaling maiintindihan ng tao
sakaling ang ikinampanyang pagbabago
ay pareho lamang sa pinalitang pangalan
ng mga eskinitang tinabunan
ng graba o aspalto; O bagong petsa
ng piyesta-opisyal sa kalendaryo;
O tawirang may bagong pahid na kulay
sa mga kalsadang nakamamatay.

Hindi na kapani-panibago, sa isang panig,
kung ang mga pulitiko ay maglalaho
nang mabilis pa sa ipinapatak na tinta
sa ating hintuturo.
Saka lang natin sila muling makikita
kapag may iaabot na abuloy
sa mga binaha, o kung nasa ibang bansa
at ipinangangalandakan ng pahayagan
ang halaga ng kanilang huling hapunan;
Samantalang parang kabag nating idinidighay
sa mahabang hapag ng buntung-hininga
ang lumang pangako ng disenteng pabahay,
gayundin ang iba pang masasamang hanging
tila kalde-kaldero ng panis na kaning
sabay-sabay nating isinusubo
sa miting de avance, o habang nakatunghay
sa mga palatuntunang pantasya at iyakan

sa TV kung tanghali. Ganito naman
ang katuparan ng Pulitika ng Pagbabago
para kay Tandang Osyo:
Sa loob ng giray na kahon
ng tahanang balang-araw ay gaganda raw
kung papalaring maupo sa puwesto
si ganire at si ganitong pulitiko,
tuwing dapithapon ay nagtatagpo dito
ang mga kaibigang hindi niya alam
ang tunay na pakay at pangalan.
Tinuturuan siya ng mga itong
sumulat at magbilang
habang binabalangkas naman
ang plano ng ilulunsad na welga,
o ang larga
ng ipapataw na parusa
sa tinyenteng may malaking utang
na dugo sa masa. Dito rin
sa kaniyang dampa pinaampat at pinahupa
ang kirot ng maraming sugat
mula sa kung saang giyera. Samantala,
gabi-gabing isinasalaysay ng matanda
ang buhay sa pinagmulang lalawigan;
Kumbakit ang kaniyang braso
ay nangalay sa pagpihit ng sagwan
at araro, bagay na lubhang naging inutil
nang mahiwa at maimpeksyon ito
dulot ng maghapong pagkalkal
at paggaod sa dagat
ng basura ng siyudad.

Kung anuman itong pinaggagawang kakuwanan
ng pobreng si Tandang Osyo,
walang ibang makakalap na aral
ang mga miron at pilosopo
maliban dito: Na dapat palang ipagbawal
gumising mula sa pangangarap
ang mga mahihirap.

KUTSARA

2010-03-21T10:11:00.031+01:00

Halaw kay Paul Mariah

Sa kumedor
kanina
may tumira

ng kutsara.
Palibhasa
ang duda

isa sa preso
ang nagbulsa,
parang sugat

ngayong kinakatkat
ang mga gamit
sa selda. Kinakapkap

ng mga bantay
ang kontrabando
na maaaring itago

ng bilanggo.
Mahirap nang makasalisi
baka mahuli

ang pagsisisi
kung ang tusok
ay palihim

na maipasok.
Maraming hindi
mapakali

habang nagdidili-dili
sa ibabaw
ng tarima

kahit alam nila
na di para sa kanila
ang inumit

na kutsara. Ngunit
pasasaan ba
at makikita rin

itong kutsara:
maaari, kunwari,
ginawang singsing

sa daliri
ng magkakosang
bagong-kasal

o di kaya
sa tapat ng puso:
isang nakausling bakal

sa kimpal
ng sariwa, mapulang-
mapulang dugo.

MIKROPONO

2010-02-28T12:27:00.111+01:00

(Halaw sa Last Sunday ni Jose Maria Sison)

Ang matandang kura, isang Linggo nang umaga,
ay nag-usal ng pangaral sa aming lumang kapilya.
Sa tinig na nangangatal ay banal niyang nawika
na mapalad kami sa dilang pinagpala. Si Señor Ganire
na sinuwerteng negosyante, pati si Don Ganito

na pilantropong asendero, silang kagalang-galang
at mga totoong Kristiyano, alang-alang
sa kawang-gawa kaya't naririto:
ang ambag sa kapilya, isang bagong mikropono.

Sumakanila ang gantimpala, aniya ng kura,
at kasihan sila nawa ng mas marami pang biyaya
dahil sa wasto ginamit yamang kaloob ng langit
simbahang tahimik, umalingawngaw ang tinig.

Dumadagundong mula sa bulok na kampanaryo
ang sermon at awiting lumulukob sa buong baryo.
Paggunita ito sa nakatatawang pangyayari,
at sa katotohanang pinapangaral ngayon ng pari

na mangyari: huwarang dapat ikarangal ng madla
silang mga santo-santita ng pagwawalang-bahala
habang sa isang banda'y hayag rin niyang kinukutya
ang nauupos na naming pagtitimpi at tiwala.

LAB AT PERS SAYT

2010-01-03T14:04:00.285+01:00

(Halaw kay Wislawa Szymborska)

Na matinding sikdo ng pag-ibig
ang nag-ugnay dito sa dalawang mangingibig --
sa pagpapalagay na ganito
ay pareho silang kumbinsido. Lamang
mas higit yata akong interesado
sa bagay-bagay na di natin sigurado.

Palibhasa kaha-kahapon lang
ay di pa magkakilala, ang akala nila
walang nagaganap sa pagitan
ng bawat isa. Walang kabuluhan
ang mga kalsada,
ang mga pasilyo at hagdanan
dinadaan-daanan lamang nila,
wala silang napupuna.

Kung aking tatanungin
ay ano kayang sasabihin; kung nagkataon
minsan na kaya silang nagsalubong
sa harap ng pintuan? O di kaya’y nagsabi
ng magalang na “excuse me” at "sorry"
sa gitna ng maraming tao; o baka isang tinig
na aburido, umuusal ng “wrong number”
sa telepono. Kahit ano,
ang kanilang sagot ay iisa:
hindi, wala kaming maalala.

Magugulat silang malaman
na sa hinaba-haba ng panahon
kapwa silang pinaglaruan ng pagkakataon.

O baka ang pagkakataon
ay di pa nila noon tadhana. Kung kaya
ang kanilang landas ay niliko
pinaglapit pinaglayo
isa man sa kanila'y walang nakarinig
sa pigil-pigil na hagikgik.
Maaaring may mga tanda at pahiwatig
ngunit dahil walang nakahalata
lahat ay balewala. O baka sa loob
ng tatlong taon
o noon lang nakaraang Martes
isang papel na kakalat-kalat
ang dumapo sa kanilang balikat.
Mayroong bagay na nawala
at muling sumulpot. Isang bolang
kung saan sumuot at nakaligtaan
noon pang kanilang kabataan.

May mga pihitan at seradura na binura
ng isa ang bakas ng kamay ng isa;
o mga bayong at maleta
na di sinasadyang napagtabi
pagdeposito ng kaniya-kaniyang bagahe.
O mga gabing parehas
ang nakitang panaginip, ngunit
hindi nila magunita pagsapit
ng umaga. Ang bawat simula

ay pagpapatuloy.
Walang sinumang nakawawari
sa bagay-bagay
na maaaring mangyari.

HANDANG PUMATAY

2009-12-30T17:06:00.271+01:00

(Halaw Kay Carl Sandburg)

Ilang ulit na akong pabalik-
balik dito, at ngayon sa aking pagkakatayo
nang sampung minuto, nakatitig
sa rebulto ng isang pamosong heneral
matikas na itinatanghal
sa ibabaw ng tansong kabayo, tangang mahigpit
ang rebolber at bandila, at sa gilid
ng sinturera, isang espadang bagong-hasa:
kumbakit nangangati ang aking guni-guni
na tibagin ito, at sa sinumang interesado
ang bawat tipak, ang bawat retaso
ay ibebenta ko nang por kilo.
Tatapatin ko kayo: ang magbubukid
at minero, ang nagtatrabaho
sa pabrika, ang mga bumbero
at pahinante ng trak, ang mga hamak
na mensahero -- sila muna
ang dapat ipagpagawa ng makintab na estatwa
bilang paghahayag ng kanilang ambag
upang parati, may mangangabngab ang bituka
upang palagi, may maisusuot na kamiseta.
Sila muna, silang bumubuhay at gumagawa
ang dapat kilalanin, sa halip na unahin
ang kapural ng pagpuksa. Kung kaya di ako mahihiya
sakaling ang pagkutya
ay medalyang nakaaspile sa puso
samantalang minamasdan ngayon
itong heneral ng hukbo, sakay
ng kabayong tanso, tangan
ang banderang dumuduro
sa moradong papawirin
habang kumukulapol ang dugo
sa bagong-sibol na bukirin.

SAMPAGITA

2009-12-22T11:18:00.146+01:00

-

Gabi-gabi ay pinupupog ng sampagita ang aking ruta
pauwi galing opisina.

Sa Ortigas kanina, lantang talulot silang lulutang-lutang
habang napapabuntong-hininga ang busina
ng nakaprenong trapik sa EDSA. Sa karaniwang istorya,
inaabot natin silang nakikipagharutan sa sangsupot na himpapawid;
Lamang, guryon silang nahuhulog nang paulit-ulit
sa sandaling nalulukot ang araw at ang langit
ay nalulusaw sa kahel-pulang gaslaw ng neon. Tulad muli ngayon,
at ganitong di naman aksidente ang kanilang pagparito,
inuuna ko nang iselyo sa guni-guni ang nakasobreng katuturan
ng kanilang pagdami, upang bago pa man sila tumambak sa aking tabi
nang walang pag-iiba sa liham ng abuloy na dumarating
sa atin nang walang pasabi, naipihit ko na ang aking tingin
palayo sa mga bakal na barandilya; Walang pag-aalintana
nakikita mang tinatahak nila ang mga kalsadang
lubhang nagpapalawak sa kongkretong distansya
ng kaligtasan at disgrasya. Kung kaya kahit pasan nitong isa
sa kaniyang dibdib ang ga-daigdig na palahaw ng sumpunging kapatid,
di ko kailangang mabatid sakaling ang pagkapit niya sa buhay
ay singhigpit lamang ng paghawak ng mumunting kamay
sa panindang bulaklak; At kahit kinakalabit nila ang aking habag
sa makupad na pila, habang binubulatlat ng guwardiya sa mall
ang patalim na lihim nang nahasa
sa kaluban ng ating mga hinala, hindi ko mapapansin
ang pagsamong kanilang iniuungol
sukdulang ipangunyapit nila ito tulad ng di-agad-nabuburang libag
sa polong inalmirol; Kung isa sa kanila ang lalapit sa akin
upang magkuwento tungkol sa mga tungkos ng kutos at palo
dahil kapos na naman ang kanilang tuos sa puhunan at tubo,
malamang hindi rin ako matinag sa aking pagkakaupo. Sa halip,
panatag kong uubusin ang laman ng papel na puswelo,
habang matamang ninanamnam ang matabang na pakunsuwelo
ng pay slip na de-kinsenas. O kaya maya-maya sa sinasakyang bus,
kung ipagtulakan sila palabas
ng aburidong konduktora, at walang ibalik na sukli
sa inilalako nilang dalamhati
samantalang isinasakapalaran nila ang pag-uwi
upang ihimlay sa nangangalay na katre
ang kaluluwang paulit-ulit namamatay
sa matalim na ginaw ng alas-onse, ipagpapalagay ko
na lahat ng ito ay pawang arte
at malamang samantalahin nila ang ating awa
kung hindi ibibilad sa duda ang kanilang luha.

Pagpasok sa inuupahang kuwarto,
tiklop na ang gabi at walang ibang tao,
isisilid ko papasok sa nanlilimahid na eskaparate
itong pusong lubhang pinatitigas
ng lumalalim na lamig ng Disyembre,
tulad ng halungkag na rebulto
ng hulmadong Sto. Niño:
Lantang talulot ngayong dito'y palamuti,
kuwintas ng sampagitang dati'y puting-puti.

HINGGIL SA BAGAY-BAGAY NA MAGAGANAP SA HINAHARAP

2009-11-30T01:19:00.204+01:00

(Halaw kay Bertolt Brecht)

Isang magarang kotse ang ipinahiram ng negosyante
sa kaniyang pahinante.

Ang tinipong medalya, lahat-lahat ibinasura
ng Heneral na kung pumostura

daig ang sibilyan sa itsura. Ang mga kawani
ng gobyerno, naging magiliw bigla sa tao.

Tinutulungang tumawid ng mahinahong pulis
ang batang nanlilimahid

at puno ng galis. Kinukumusta ng haciendero
ang magbubukid, tinatanong

kung nabiyayaan ba sila ng proyektong patubig.
Ang mga peryodista

sulat-sulat ang salitang Masa
gamit ang malaking letra.

Walang bayad sa takilya
ang pagtunghay sa artista.

Sa barko, mismong kapitan ang umaalam
kung ano ang nilutong ulam

para sa kaniyang tauhan. Ang may-ari ng karwahe
di nangingiming umupo

sa tabi ng kutsero. Ang duktor ay nagbibigay-palugit
kung naniningil sa may-sakit.

Ayaw tanggapin ng pantas at iskolar
ang gawad ng karangalan

sa halip ibig pa nilang ibulgar
ang bagong-tuklas

na karunungan. Sa kuwartel ng militar
naghahatid ng patatas

ang manggagapas. Si Padre, di mapakali
parang ibig pa yatang isauli

ang nakolektang salapi. Kung anong kalintikan
itong mga nangyayari: walang-dudang nagwawagi

sa labanan ang taumbayan, at lahat nang 'yan
ay simula pa lamang.

STARDUST

2009-10-31T01:46:00.086+01:00

-

Tumutulay ang nagbabagong-kulay
na takipsilim sa highway.
Tumatapik, sumisilip
sa makapal na hanging umiihip
sa tigagal na mukha

ng mga gusaling parihaba.
Nalulusaw ang burda ng tala
ngayong alas-sais impunto
habang nakikipag-unahan
ang aking hakbang sa pagtiklop ng araw

at sayaw ng anino. Sa bangketa,
tumutugtog sa alaala ang sinaunang kanta,
tungkol ito sa tumatandang pagsinta
at kung paanong ang mga bituin

ay unti-unti palang nadudurog
paglipas ng panahon; walang pinag-iba,
kung gayon, sa kristal na maaari mong itapon
o di kaya’y bubog na pupuwedeng itago

sa di-na-nabibisitang silid ng puso.
At naalala ko ang pasakalye
sa isang awitin ni Nat King Cole
habang kaharap ngayon ang isang Ale,
solong umiinom ng kape, gayong kaybata pa

ng gabi. At natitipon muli
ang gunita ng mga dapithapong
tayo’y magkatabi: ang paulit-ulit
nating pagtatalik, ang burda sa pisngi
ng musmos mong halik.

Ah, kung sana lamang ay pupuwede
ang bawat alas-sais
ay di na humantong sa alas-nuwebe
at ang oras ay di lumilipas
tuwing tayo lamang ang magkasama

sa kastilyong puno ng rosas;
Kung sana lamang ang pahimakas
ay puro pasakalye; Kung sana lamang ang kalungkutan
ay di sirang plakang
humuhuni ng punebre. Kung sana lamang.

Kung sana lamang walang bubog na iiwan
ang basag-basag na tala
sa mga daang nais hakbangan
ng mga puso nating
natutuksong gumala.

HALAW SA DIRGE WITHOUT MUSIC

2009-09-20T15:48:00.014+02:00

(Edna St. Vincent Millay)

Di ko maisip na masikip na hukay sa sementeryo
ang makapagpipiit sa mga pusong nadistiyero.
Kahit pa sabihing ganito na palagi,
at dahil ganito na dati ay ganito ang mangyayari:
silang mabini at sadyang marunong, silang lahat ay pihong
sa hukay ang hantong, may nakaputong
na lila sa ulo. Lahat ng iyan ay sadyang ayoko.

Kayong nag-isip nang magaling at sa pag-ibig
ay nahumaling, hinihintay ng lupa
ang inyong pagdating. Walang pagtatangi
at walang pinipili. Lahat ay hahalo
sa maputlang dumi. At ang talino
at nilalaman ng inyong guni-guni --
di namin agad malilimot, mangyari.
Gayunman, maglalaho ang pinakamabuti.

Ang tugon na matalas at titig na maangas,
ang tawang malakas at ang damdaming wagas--
wala naman yatang absuwelto
sa batas ng paglipas. Sa dulo, lahat tayo
ay abono sa rosas. Magiging makulay ang talulot
at mabango panigurado. Alam ko. Pero ayoko.
Kumpara sa di nalalantang bulaklak,
mas ibig ko ang himig ng iyong halakhak.

Pababa nang pababa nang pababa sa hukay
silang magaganda, mababait at tunay na mahusay;
Lumilisan nang matiwasay silang matatalino,
silang may-bayag at matatag ang puso.
Alam ko. Pero di ako papayag at ayoko.

HALAW KAY PAUL CURTIS

2009-09-06T19:20:00.028+02:00

-

Si Sebastian, bago malagutan ng hininga
ay nag-usal ng kumpisal
sa mahal niyang asawa. “Victoria,
aking sinta”, lupaypay niyang nawika,
“patawarin mo ako
sa aking pagkakasala”. Tugon ng kabiyak
na gumon sa pag-iyak, “Ipanatag ang isip.
Sa halip ay maidlip, maidlip”.
Si Sebastian, sa kaniyang kalintikan
ay malumanay na nagsabi,
“Sa hukay, bago humakbang
ito ang aking masasabi:
Sa kapatid mong babae at lalo na
kay kumare; Oo, pati sa iyong ina
na higit sa 'yong kahali-halina --
lahat sila kasi-kasiping ko sa tuwina”.
Si Victoria, walang inis
at salaming malinis ang suot na mukha
ay nagbulong nang mahinahon
sa asawang nanghihina, "Sebastian,
lahat ng ito ay hindi na sikreto”.
"Kaya ipikit ang mata, ang iyong mata
ay ipikit ngayon. Maya-maya lang
tatalab na ang lason”.

DALAWANG LAMAY

2009-08-29T04:24:00.035+02:00

-

May dalawang pinaglalamayan
dito sa aming bayan.
Ang isa ay tampok na obitwaryo

sa unang pahina ng mga diyaryo.
Wari’y kulay-dilaw na laso
o mabangong hibla ng rosaryong

nakasulsi sa punit na pag-asa
ang mahabang pila
ng mga usyusero sa Edsa

Regalong nakabalot ang kalungkutan
sa loob ng katedral.
Namumulaklak ang papuri

sa lalamunan ng kardinal
habang malagablab
sa kanilang pagpupuyat

ang mamahaling kandelabra, gayundin
ang mukha ng bawat nagsidalo
na wari bang walang madilim na anino,

walang maitim na alaalang
maisusuot na parang belo,
ang mga pangakong kaha-kahapon

ay nalibing at tumapon. Ganito
ang tagpong nakakuwadro
sa loob ng telebisyon

na siya namang tinutunghayan ngayon
malapit sa isa pang lamay,
nadaanan ko pauwi sa bahay:

Sa gilid ng kalye nakabalandra ang burol.
Sa loob ng mumurahing ataul,
nakapulupot ang plastik na rosaryo

sa maputlang kamay ng yumao.
Ang pangaral ng ministro
hinggil sa aklat ng buhay

ay naalipusta sa ingay
ng mga miron at nakikipusta
sa larong tong-its at sakla.

Nakatitik sa dilaw na laso
ang pangalan ng mga naulila.
Nakatirik ang ilaw ng kandelabra

na lalo pang nagpapadilaw
sa hiram lang na barong at kamiseta.
Sa tabi ng barung-barong

sumasabog sa patay na hangin,
kasintalim ng lambong ng alimuom,
ang alulong ng asong kanina pa gutom.

KAARAWAN

2009-08-17T16:36:00.011+02:00

(Halaw Kay Yevgeny Yevtushenko)

Inay, hayaan mong batiin kita
sa kaarawan ng iyong supling.
Puspos kayo ng pag-aalala
at laging dahil sa akin.
Heto ako ngayon, himbing
na himbing, may suweldong
katiting, nag-asawa
nang wala sa oras,
buto’t balat at di nakapag-aahit
ng balbas. O anong panglaw
Kung inyong masisilayan!
Dapat kang pagpugayan
sa kaarawan ng iyong agam-agam.
Kung tutuusin, kayo ang dahilan,
sa inyo ko natutunang mahabag
sa panahong kinasadlakan
gayundin ang magtiwala
at sumampalataya
sa paparating na araw
ng mga naglilimas ng bahaw.
Dahil di ninyo isinubo
sa buhay ng kasikatan at rangya,
wala akong namanang dunong
o talento, maliban sa di pag-urong
kung oras na ng peligro.
Kaya buksan ang bintana
ng anak niyong pobre,
papasukin ang awiting mala-punebre
mula sa mga sangang kulay-kape
at kapos sa dahon.
Hagkan ang mga mata kong mahinahon.
At ibalot na
ang aking papel at pluma.
Ibalot na
ang gatas at minatamis
saka tahimik na panoorin
ang aking pag-alis.

YEMA

2009-07-31T17:29:00.020+02:00

-

Kasingnipis ng balat ng yema
ang gayak nilang kamiseta.

Pagala-gala sila
ngayong labasan ng opisina
tinatawid ang mesi-mesitang tumpok
ng mga taong nagpaparaos

ng oras at bagot.
Isang liham, maingat na nakasobre
ang kanilang pasaporte
papasok sa daungan
ng aking katiwasayan.

Ang kanilang alok:
isang maliit na supot
kuyom ang sangkurot
na pinaghalong asukal na pula
at malapot na kondensada.

Kasinggaspang ng asukal
ang garalgal

sa kanilang lalamunan.
Kasinlagkit ng kondensada

ang kanilang pangungunyapit
sa laylayan ng konsensya

ganitong kailangan nila
ng pambaon sa eskuwela.

Hinahawi ng mga bata
ang tagus-tagusang kurtina,
de-kolor na tabing
sa pagitan ng aking mata
at sa daigdig nilang waring
katiting lamang na yema.

Narinig kong inuusisa
ng babae sa katabing mesa
kung lagda ba ng kurot
ang tulduk-tuldok na asul at pula,
di maikubli-kubli
ng brasong namamaga
ng isa sa mga bata.

Narinig kong inuusisa
ng babae sa katabing mesa
kung kaanu-ano nila ‘yong isang lola,
kanina pa nakamasid sa sulok,
bakit pareho silang hinampas sa batok?

Kinabukasan sa opisina
binaon ko ang biniling yema.
Pagsubo na pagsubo ng isa,
binalot ng manipis na pait
ang nalulusaw na umaga.

HULING BIYAHE

2009-07-27T16:11:00.015+02:00

-

Ang gabi ay mabagal na paghihintay
sa loob ng himpilang malumbay.

Nakikita kita sa bawat sandali
ng kanya-kanya nating pagmamadali.
Madalas nakatayo ka sa madulas
na plataporma, aninaw ang aninong

nalulusaw sa mga basang baldosa
o di kaya'y tahimik na nakaupo,
mistulang bagon na walang-kibo
pagsapit sa pinakadulong istasyon

ng peregrinasyon -- walang estranghero
o lulang pasahero, samantalang
sintunog ng niyuyugyog na asero
ang ulang nahuhulog sa ibabaw

ng manipis na yero. Rumaragasang tren
ang tagas ng baha sa mga sugat
nitong abenida. At tulad ng ibang
gabing nauna,nakabalandra ang salita

sa dila
ganitong tinutugis
ng paglilitis ang pag-asa
sa hantungang perokaril

ng mga nadiskaril na pagnanasa.
At tulad ng ibang gabing nauna,
tiyak uusisain ko maya-maya
kung anong oras na. Na sasagutin mo

panigurado, “alas nuwebe pasado”
nang di tumitingin sa suot na relo.
Hanggang sa dumating ang huling biyahe
at katulad ng mga naunang gabi,

solo kang aakyat sa tren na bakante.
Samantalang ako, maiiwan dito,
sinusukat ang humihikab na layo
ng damdamin nating nagsasalisi

ang takbo. Samantalang
ang ating puso,
mistulang bagon na walang pasahero,
naglalakbay nang salungat

pauwi sa mga himpilang
magkabilang-dulo ang agwat.

SA PALARUAN, DALAWANG LOLA

2009-06-30T15:23:00.019+02:00

-

Ang kanilang kasuotan ay kakulay ng uban.

Nakasalampak ang kanilang kalansay
sa hagdanang bato
o minsan sa upuang semento,
simputla ng mga nitso.

Mistulang nakaputong na buhok
sa mga anit na kumulubot
ang halinhinang puti at itim:
tanging mga kulay na kayang pag-ibahin

ng lumalabo nilang tingin.
Tulad ng ulang malumbay
ang kalungkutang nakalugay.
Ang kanilang buhok ay manipis na belo

parang luhang di maubos-ubos,
tahimik na umaagos.
Isang lola ang may subong tabako.
Isa ay di kumikibo,

tulalang nakaharap sa hanging
kulay-abo. Patuloy sa pag-ihip
ang gunita ng abo
habang maingat nilang tinatahip

ang bawat butil na pino;
Ang pangarap na gumuho ay mabigat
na ulap,
nakataklob sa isip, dalawang dekada na

mula nang maalimpungatan
ang bulkan sa kinagisnang bayan.
Hindi mapagpag sa puso
ang pangamba, nagtatanong

kung makababalik pa
sa takda sanang hantungan
ng pagod nilang buto
at laman.

Ang oras ay parang abo
ipinapahid nila
sa mga sugat na di natutuyo
samantalang nakatuon ngayon

ang kanilang tingin
sa isang abuhing gulong,
nakabitin sa sanga
ng punong mahinahon,

naglalambitin sa maganit na lubid
na waring sila lamang
ang nakababatid
kung kalian ito

tuluyang mapapatid.

SA DAMPA NG MATANDANG MAGKAKAHOY

2009-06-14T04:47:00.080+02:00

-

Itinatangis ng alulod na kawayan ang pagrupok ng mga dampa
sa Purok-San Teodoro. Kawangis ng anas ng hangin sa palayan
kung mangusap ang matatanda. Parang banas
ng gabing maalinsangan ang madilim nilang katahimikan
habang tinatawid ang mahabang hapunan
ng maligamgam na tubig at nilagang balinghoy.
Ganito ang tagpo nang kami’y tumuloy
sa dampa ni Tatang. Isang magkakahoy. Tubong Mauban.
Sa kaniyang mata’y nakakintal ang basag na katahimikan
ng dagat sa bayang pinanggalingan.
At kahit malaon nang humalili
ang pangangalap ng panggatong sa kinasanayang panghuhuli
ng tulingan at galunggong, sa kaniyang mukha’y mariin
pa ring nakauka ang sugat sa matalas na tagas
ng diskumpiyansa at luha. Dito sa San Teodoro
tinubuan ng uban si Tatang. Anu’t anuman,
ang gunita ng Mauban ay pahina
mula sa isang lumang kalendaryong hinding-hindi mapipilas

sa kaniyang isipan. Sa pagitan ng buntung-hininga,
naglalayag ang alaala pauwi sa makinis na dalampasigan
ng pagkabata: Larong baril-barilan sa bunganga ng sapa;
bunga ng katikbi bilang bala, mantsa sa damit
ang iuuwing medalya. At dahil kandado ang eskuwela
sa mahabang magdamag ng giyera, di niya naisaulo
ang orasyon at katon. Tanging balarila ng paninilo
ng bayawak at baboy-damo ang nahasa niya sa utak.
At kahit sakmal ng tili ang gabing hindi mapakali,
nakukuha niyang mangarap palagi ng makinis na turumpo
at malutong na uraro, ng malinis na baro

at masasayang kalaro. Bahagyang naghuhunos noon ng kulay
ang nakadagang unos sa apatnapung taon ng kaniyang buhay,
nang ang kapwa niya beterano ng digmaang-musmos
ay malaon nang retirado, isang dapithapon ng Hunyo,
sa Barangay Cagsiay Uno: ulat ni Tatang,
sandaling nagpaparaos ng hingal at lamig
ng sikmura sa kaniyang dampa ang mga dating kababata,
nang mula sa ilaya, umatungal ang putok
na lagi’t laging lalagot sa kaniyang katiwasayan.
Himalang manipis na gasgas lang
sa braso ang kaniyang tinamo. Pero malas
ang kababatang si Damaso – Laslas
ang binti’t kamay nang igapos ng kaaway sa poste ng bahay.

Ayon kay Tatang, basag na dagat man ngayon ang layo
ng Purok-San Teodoro mula sa bayan ng Mauban,
kumbakit patuloy pa ring kumakatok
hanggang sa pagtulog – tulad ng mantsang
di mahugas-hugasan sa umuulit-ulit na bangungot –
ang panaghoy mula sa dampang natutupok.
Lalong-lalo na ang amoy ng buhok.
Lalong-lalo na ang amoy ng lamang
buhay pa nang kanilang sinunog.

O ANONG SARAP MABUHAY SA MUNDO

2009-06-07T05:45:00.010+02:00

Halaw kay Lawrence Ferlinghetti

O anong sarap mabuhay sa mundo
kung di ka pihikan at wala sa bokabularyo
ang matuwa masyado
o magpakasaya nang todo
o kung sadyang wala kang pakialam
paminsan-minsan mang maranasan
ang purgatoryo. Bale-wala,
'ika nga, ang lahat ng ito
di naman bawat saglit
umaawit sila doon sa langit.

O anong sarap mabuhay sa mundo
kung di ka napapangiwi
'pag may taong nasasawi
o minsan, halos masawi lang naman
dahil di magamot
ng laway na nilunok
ang bitukang kumulubot. Basta’t hindi ikaw ito,
walang atraso
wala naman yatang kaso.

O Anong sarap mabuhay sa mundo
kung walang bobong istorbo,
mga kapitbahay o boss sa trabaho
o ilang balang daplis
ng ilang gagong pulis
at ng iba pang sangkaterbang lihis
na talaga namang kainis-inis,
mga produktong inilalako
mga pinunong unano
mga sundalo mga obispo
at samutsaring relihiyon
samutsaring imbestigasyon
sanay na tayo, kunsabagay,
sa ganitong mga bagay-bagay
na nakakaimpatso.

Subalit sa mundo ay wala pa ring tatalo.
Dito lang umuulan ng eksenang di malilimutan:
kakabagin ka sa walang humpay na katatawa
at sa pagtatalik nang walang sawa
at sa kalungkutang di mo maunawa
at sa inspirasyon ng pagkanta nang mahina
at habang namamasyal ka sa kalsada
ang lahat ay nakikita
nasasamyo ang mga sampaguita
nahihipo ang mga estatwa, napapantasya
kahit ang mga di kaano-ano,
kunwa’y nahahagkan sila o kaya’y naaano,
nakapagsusuot ka ng korto
at makukulay na sumbrero,
nakapagpupuyat sa disco,
nakakalangoy sa batis
nakakapagpiknik
sa gitna ng tag-init,
lahat ng ito na pawang nagpupugay
sa iyong buhay. Okay
sa olrayt, Bay,
habang naghihintay
sa gitna ng inyong pagsasaya

ang nakangiting punerarya.

2 MULA KAY JACQUES PREVERT

2009-05-31T06:55:00.014+02:00

-

1. Buhay-Pamilya

Abala sa paggagantsilyo
ang nanay. Ang anak niyang panganay
ay
pupunta sa giyera. Para sa kaniya,
sa nanay, natural lamang
ang ganito. At para sa tatay?
Ano ba ang kaniyang trabaho?
Meron siyang negosyo
habang ang kaniyang asawa ay abala
sa paggagantsilyo
at ang anak nilang panganay
ay
pupunta sa giyera. Para sa kaniya,
sa tatay, natural lamang
ang ganito. At ang anak na panganay
ang anak na panganay, ay,
ano kaya ang kaniyang nadiskubre?
Ang kaniyang nadiskubre ay
wala, kung hindi ganito:
ang kaniyang nanay ay
abala sa paggagantsilyo,
at ang kaniyang tatay ay
may negosyo, at siya ay
may giyera. At pagkatapos
ng kaniyang giyera, siya ay
magsasanay
sa negosyo
kasama ang kaniyang tatay.
Sa ngayon, tuloy lang muna,
tuloy lang muna ang giyera.
Tuloy lang muna sa paggagantsilyo
ang kaniyang ina.
Tuloy lang muna sa pagnenegosyo
ang kaniyang ama.
At nang mamatay sa giyera
ang bata, di pumapalya
ng bisita ang kaniyang ina
at ama sa kampo
santo. Natural lamang
sa kanila ang ganito.
Kaya tuloy lang ang buhay
ng paggagantsilyo, giyera, negosyo,
negosyo, giyera, paggagantsilyo, giyera,
negosyo, negosyo, negosyo, Tuloy-tuloy
ang buhay sa hukay, ang buhay
sa hukay.

2. Almusal

Isinalin niya ang kape sa tasa.
Pinatakan ng gatas
ang aromang tumatakas.
Dinagdagan ng asukal, at gamit
ang kutsarita
hinalo nang matagal.
At nilagok
ang laman ng puswelo
nang hindi man lang ako
kinakausap. Nagsindi siya
ng sigarilyo. Nagbuga ng usok
na korteng titik “O”.
Itinaktak ang abo
sa sinisera
nang hindi man lang ako
kinakausap,
nang hindi man lang nagpukaw
ng panakaw na sulyap.
Tumayo siya,
inayos sa ulo
ang tapeteng sumbrero
at ang kapote,
umuulan pala sa kalye.
At lumabas siya ng bahay,
walang ingay,
wala ni ha, ni ho.
Inilagak ko ang aking ulo
sa palad,
di ko napigilang umiyak.

ISTADYUM NG CHILE

2009-05-30T12:24:00.041+02:00

(Halaw kay Victor Jara)

Limang libo kaming nakapiit
dito sa maliit na distrito ng siyudad.
Limang libo. Ilan kaya kami
sa buong pulo? Sampung libong braso
ang di na makapagpaatungal
ng makina, ang naabala
sa pagbubungkal ng lupa,
gaano kalaking tipak kaya
ng sangkatauhan ang humpak ang sikmura,
walang kumot, pumapalahaw ngayon
sa hapdi at ginaw, tinataranta
ng lagim. Anim sa amin
ay tuluyan nang wala sa piling.
Anim sa amin, kaisa na ng mga bituin.
May isang tinuluyan. May isang nilamog
ng bugbog. Di ko akalaing
masisikmura palang gawin ng tao
sa tao ang gayong pananakit.
Ang natitirang apat ay malapit
nang masiraan ng bait, waring may nais
takasan o bigyang-wakas.
May isang ibig lumundag sa talampas.
May isang paulit-ulit hinahampas
ang ulo sa pader. Sa mga mata nila,
mamamalas ang nakangising kamatayan.
Sapagkat tiyak kung isakatuparan
ng mga sundalo ang kanilang plano.
Ang dugo ay medalyang nakaaspile
sa kanilang uniporme, ang pagkatay
ay sukatan ng kagitingan
sa harap ng kaaway. Diyos ko,
ito ba ang mundo na iyong nilikha?
Para dito ba
ang isang linggo mong himala?

Pinipilit kong gisingin ang diwa
habang isa-isang nawawala
ang mga kasama sa selda
hanggang wala na akong madama
kundi pintig ng makina at mukha
ng mga sundalong paroo't parito, kalmado
tulad ng komadronang nagpapaluwal
ng bata. At ang buong mundo?
Nawa'y isigaw nila ang kahihiyang ito.
Sampung libong braso kaming pinagkaitan
ng katuturan. Ilan kaya kami
sa buong sambayanan? Gayunman,
ang dugo ng aming kasama at pinuno
ay higit pang madagundong kumpara
sa kanilang bala at pulbura
at ito ang nag-uudyok sa aming kamao
upang huwag mamahinga. Mahirap bumuo
ng awit sa aking kinalalagyan
ganitong inaawit ko ang lagim
ng buhay sa kasalukuyan, ang lagim
na ikamamatay ko kinabukasan, ang lagim
na datnan ang sarili kapiling
ng nakararami, habang ang himig
ay walang ibang hantungan
kundi walang katapusang tili
at katahimikan. Lahat ng aking nasaksihan
ay di ko nasaksihan
subalit ang liyab ng damdaming
nadarama sa kasalukuyan
ang siyang tanglaw ko sa paparating
na araw ng katubusan.

ANG MGA TUNTUNIN

2009-05-23T04:11:00.017+02:00

(Halaw kay Neil Gaiman)

Hanapin ang kahoy na tarangkahan
sa mga dingding
na ngayon pa lang
narating ng tingin.

Makiusap nang tapat
bago ilapat
ang kamay sa seradura.
Sundan mo

ang makitid na kalsada
hanggang masumpungan
ang isang duwende,
nakadikit sa pintuang berde

(ganito ang asero
na karaniwang ipinangkakatok
sa mga pintuang kahoy at yero),
pero

dahil ang duwende
ay nangangagat ,
dapat kang mag-ingat!
Pasukin mo

ang munting tahanan,
walang dala maski ano
at walang kukuning keso
mula sa bandehado. Kaso,

kung may magsasabi sa iyo
na kinakalambre
ang sikmura
ng bahay na inaanay:

subuan mo ng tinapay.
Kung mukha itong madungis
dahil sa alikabok at pawis:
pahiran mo ng langis.

Kung may mag-uulat
na ang kaniyang damdamin ay pinupulikat:
damayan mo ng paglingap.
Paglabas mo sa hardin,

sa bandang likod,
isang punong uugud-ugod
ang makikita.
Di mo mahahalata

at malamang malampasan
ang balon na kulay-luha.
Ito ang lihim na daan
na maghahatid

sa lupain ng tag-ulan,
malalaman mong may iba palang daigdig
sa pagitan nito
(at kung aatras ka habang naririto,

makauuwi ka nang ligtas
at payapa.
Di ka naman mapapahiya.
Di rin mawawala ang aking tiwala).

Lagpas sa hardin,
mapapansin
ang bungkos ng kakahuyan.
Ang mga punong nakadukwang

ay higit na hukluban,
nakasilip ang inuugat nilang mata
mula sa maiitim na lupa.
Sa isang akasyang baliko

isang lola
ang kasyang-kasyang nakaupo.
Malamang may hilingin sa iyo
na kung anu-ano:

na kung ibibigay mo
ay kaniyang ibabalita
ang landas papunta
sa isang kastilyo.

Doon mo mauusisa
ang tatlong prinsesa
ngunit di dapat magtiwala
sa sagot ng pinakabata.

Kung didiretso ka sa paglalakad
sa dulo ng rantsong pinapatag,
mababanaag
ang labindalawang buwan

ng kalendaryo, nakaupo
sa harap ng apoy,
nagsasalitan ng kuwento,
nagpapahulas ng ginaw.

At kung ikaw
ay magalang,
maaari ka nilang pagbigyan,
makapapamitas ka ng prutas

habang nagmamanibalang
ang Disyembre. At siyempre
magtiwala ka nang buo sa mga lobo
pero huwag na huwag mong ituturo

kung saan ka patungo.
Pagdating sa pampang, umarkila
ng isang bangka. Dahil matagal mo nang kakilala
ang mananagwan,

ganito ang isasagot
sa kaniyang katanungan:
kapag ang sagwan ay binitiwan,
malaya siyang iwan ang bangka

(pero ihayag mo lang ito
kung medyo nakalayu-layo na kayo
at di na peligroso).
Sakaling may agilang

mag-aabot ng plumahe,
pakaingatan mo.
At laging tandaan: ang mga higante
ay plastado kung matulog;

at ang mga mangkukulam
ay pinagkakanulo
ng sariling katakawan;
ang mga dragon,

palagi,
may malambot
na bahagi.
Ang puso ay naikukubli

ngunit napapahamak sila
sa iyong salita.
Huwag kainggitan ang kapatid
na babae. At itanim mo sa kukote

na pawang sakit sa ulo at peste
magkaroon ng rosas at brilyante,
lalo't ang mga ito ay iluluwa,
gaya ng maliliit na palaka,

patalun-talon lang sa bunganga --
Malalamig. Matatalas. Humihiwa.

Huwag kaligtaan ang iyong pangalan
at huwag matutuyuan
ng pag-asa.
Pasasaan at ang hinahanap

ay makikita.
Manalig sa mga kaluluwa
at sa lahat ng natulungan,
dahil kung sila ay maaawa

tutulungan ka rin, harinawa,
sa takdang hinaharap.
Manalig sa mga pangarap.
Manalig sa iyong puso,

sa mga inakda nitong kuwento.
At kung ikaw ay babalik dito,
bumalik ka sa paraan
na di naiiba

noong una kang nagpunta.
At ang bawat utang-na-loob
ay tiyak masusuklian.
Ang mga tulong na ipinagkaloob

ay di masasayang.
Huwag kaligtaan
ang mabubuting asal
Ngunit huwag ding lilingon sa nakalipas.

At kung ikaw ay aangkas
sa likod ng agilang pantas
(di ka mahuhulog).

At kung ikaw ay aangkas
sa isdang pinilakan
(di ka malulunod)

At kung ikaw ay aangkas
sa abuhing lobo
(kumapit nang mahigpit
sa kaniyang balahibo).

Inuuod na ang kaibuturan ng tore;
kung kaya’t ito
ay malapit nang gumuho.

At sakaling ika’y makabalik
sa tahanang maliit
kung saan nagbuhat ang lahat,

iyong maalala
na ito pala’y mas masikip
kumpara sa dating iniisip.
Tuntunin mo ang landas

hanggang bumukas
ang tarangkahan ng hardin
na minsan pa lang
narating ng tingin.

At hanapin mo
ang daan pauwi sa inyo.
O kung gusto mo,
dito na mismo,

dito ka na magtayo ng bahay.
Saka ka humimlay
at humimbing nang malalim.
Malalim na lalim.

ANG MGA PULITIKO

2009-05-19T15:18:00.005+02:00

(Halaw kay Wislawa Szymborska)

Kaysa marinig lang sa kanta,
mas kaaya-aya sa masa
kung ang pag-asa
ay kanilang makikita,
kung kaya
ang mga pulitiko ay laging ngumingiti.
Ang kanilang mga ngiping pinaputi
ay karatula
na sila
ay kumikinang sa tuwa.
At dahil totoong kumplikado
itong ating panahon
at di mo alam ang ating tinutungo,
kung malapit na ba tayo o malayo,
kailangan nating matunghayan
sa tuwi-tuwina
ang maputing nilalaman
ng kanilang bunganga.

Sa mga bulwagan o hintayan ng eroplano
walang sinumang dapat makahalata
sa kunot nilang noo;
dapat silang magmukhang kahanga-hanga
habang nakikipagtalo sa plenaryo
o nakikipagkamay sa mga tao;
nagpapakindat sa litrato,
nagpapahuni sa mga nguso
ang mga ngiti nilang di nagbabago.

Ito ang leksiyon sa diplomasya
na itinuro ng mga dentista. Sinasabi nila
ang hinaharap ay mapupuno ng ginto.
At dahil ang kasalukuyan
ay matinding sakit ng ulo
dapat sabay tayong makitawa
sa makikinang na pangil at bagang.
Ang ating panahon ay lubhang peligroso
upang ipakita ang niloloob ng puso.

Samantalang ganito ang pagtatapat
ng mahihilig mangarap:
“kung mananaig ang kapatiran ng tao,
ang buong daigdig ay aapaw sa ngiti”.
Diyan sila nagkakamali.
Dahil kung magkakaganito,
pati mga pulitiko
ay di na magbabanat ng pisngi:
dadaan sila sa lupa
nang di ngumingiwi
at dahil laging tagsibol,
lagi silang pasipol-sipol.

Pero ang tao’y sadyang malungkutin,
Maiging ganyan na lang. Huwag na nating baguhin.

SA ISANG BINIBINING TUTUNGO SA ANTIPOLO

2009-05-17T02:29:00.019+02:00

(Halaw kay Jose Garcia Villa)

Pagdating sa Antipolo, paliligiran ka
ng maraming binatilyo. Dahil malamyos
ang kanilang hakbang, at di maubos-ubos
ang pulot sa kanilang dila,

iibigin mo sila
at malilimot mo ako,
ako na hinding-hindi maaaring lumimot sa iyo.
Kaya habang ako'y nililimot mo,

marahan kong tatapikin ang aking dibdib
habang paulit-ulit
na tinatawag ang 'yong pangalan.
At ang bawat salitang mamumuwalan

sa aking lalamunan
ay ihahatid sa iyo ng mga puno,
maaaninaw mo sa mga panakaw na hipo
ng bihasang mananayaw, mauulinig

sa mga tulang hinahasa
ng sumusuyong makata.
At ang bawat brasong karinyoso
na ibabalabal nila sa iyo

ay magiging braso ko.
At ang bawat matang mamamangha
sa mukha mong kahanga-hanga
ay magiging mata ko.

Patuloy akong darami,
hanggang di mo na mabilang
dahil ubos na ang numero
sa bawat uusbong na mata

at braso. Dahil lubos kitang iniibig
ako ay nagiging maraming mangingibig.
Dahil ayokong may ibang hahawak sa iyo,
ako ay nagiging maraming mananayaw.

Upang tuwing may dadausdos
na tingin at haplos sa iyong balakang,
wala kang ibang mararamdaman
kundi ang haplos ko sa iyong katawan.

Upang tuwing may magbubulong
mula sa likod ng iyong balikat
ng matatamis na tula ng paglingap,
walang maiiwan sa 'yong pandinig

kundi mga salitang galing rin
sa aking bibig.
Ako ay nagiging maraming mangingibig.
At kung mahal mo rin ako,

mauunawaan mo ang aking sinasabi
sa mga labi ng maraming mananayaw,
sa kanilang katawang malalantik,
sa makikinis na katagang sinasambit.

Ako ay nagiging maraming mangingibig
sapagkat labis-labis kitang iniibig.

AKING DIWATA

2009-05-16T11:08:00.031+02:00

(Halaw sa My Immortal. Evanescence)

Ang pangalan mo ay pangalan
ng lumbay na di naglulubay
ganitong matagal nang naghingalo
ang alamat, gayundin ang iyong kuwento
sa matandang aklat: pinid, naninilaw,
at walang bumubuklat. Musmos kong puso
ay waring nabalaho
sa mga pahinang lukot, gastadong hantungan
ng pangalan mong limot

kahit pa ang mga sugat ay di naghihilom
kahit pa ang kirot ay lalong lumalalim;
kayrami palang di kayang itapon
sa maikli ngunit kaylayo nang kahapon.

Haplos ko ang papahid
sa bawat luhang mangingilid
sa iyong mukha. Salita ko ang sasawata
sa dulot na pangamba
ng bawat taksil na binata.
Paulit-ulit kong hahagkan
ang laylayan ng iyong bestida,
tila pag-usal ng taimtim
na dasal: isama mo, isama mo ako
sa kagubatan mong altar.

Bihag ako ng liwanag na di matutop.
Sa pangarap ko, ikaw ang diwatang
tumutupok. Ikaw ang pangalan na namumuwalan
sa bawat tula, ang puno't dulo
ng kalungkutang gumagala

kahit kailanman ay wala,
wala ni isa mang naniniwala.

HALAW KAY THOMAS MOORE

2009-05-14T18:38:00.024+02:00

-

Pari at Kardinal
ay nanganagaral,
ang pag-iisip ng bastos
ay sadyang bawal.

Kumbaga'y amanos
ang sintensya
ng totoong gumagawa
o hanggang isip lang

kung magkasala. Kung ito
ay di mababago,
yari tayo
panigurado. Pero heto

ang sikreto:
una-unahan lang 'yan
sa dulo -- kaya bago
silaban

ang ating buto
doon sa kung saan
ang apoy
ay walang relyebo,

maging karapat-dapat
sa tatanggaping parusa:
Ay, hubarin ngayundin
ang 'yong palda at blusa!

HALAW KAY TUPAC SHAKUR

2009-05-14T16:20:00.005+02:00

(Mula sa The Rose that Grew from Concrete)

Isang rosas ang tumubo,
mahinhin at may kung anong bango,
sa bunganga ng nakangangang kongkreto.
Patunay ang pangyayaring ito
na pawang kasinungalingan
ang batas ng tao
‘pagkat sino nga naman ang hahakbang
tungo sa kung saan-saan
nang walang paa. Talagang nakakatawa
pero sa kapipilit makamit
ang kaniyang layunin,
kahit walang pumapansin
natutunan ng rosas
tuntunin ang hangin.
Pagparangalan natin ang rosas na tumubo,
mahinhin at may kung anong bango,
sa bunganga ng nakangangang kongkreto.

EULOGY TO A HELL OF A DAME

2009-05-13T16:48:00.079+02:00

(Halaw kay Charles Bukowski)

May mga asong nangangarap ng makinis na buto
sa mga gabing ganito, kung kaya ako
iniisip ko ang iyong buto: nakahilera
nang maayos
sa pagitan ng balat at laman,
gayak ang bestidang luntian, ang sapatos
na may nakalululang takong.
Naiisip rin kita kapag nasosobrahan ng inom
ng kape, patagong nagmumukmok
sa isang tabi
habang nakalugay madalas
ang buhok na madulas. Kani-kanina,
naibulalas ng isang kakilala
sa liham niyang minadali
ang mga lihim na di pa man naibahagi
ay dati mo nang binawi. Dalawang dekada na
ang lumipas, at ngayo'y gunita itong naaagnas
sa pagitan ng aking panghihinayang
at pag-aatubili. Abril. Gabi. At
tayo'y magkatabi: balikat
sa balikat, noo sa noo, ang dampi
ng hininga mo sa aking leeg at braso.
Hanggang lumayas ka na naman
at sa wakas, tila regalong binalot mo para sa akin
ang kalungkutang pala-palapag
pala ang taas; Wala ka na ngayon,
dalawampu’t walong taon
ngunit dama ko pa ang malambot na gusot
ng palad mo sa aking palad, katulad
ng larawan na nalukot
sa mahigpit na pagkakatangan --
kailanman ay hindi ko yata mabibitawan.
Kung kaya ang tulang ito, walang landi
o anumang palamuti, ang tagay ko
sa iyong kagandahan. Huli man
at medyo naatraso,
tapat pa ring sumasaiyo
mula sa isang abang aso
na nangangarap ng makinis na buto
sa mga gabing ganito.

HALAW SA FUNERAL BLUES

2009-05-10T11:33:00.009+02:00

(W. H. Auden)

Putulin ang linya ng telepono at pigilin
ang pag-ikot ng mga relo. Patahimikin
ang umaalulong na aso at isusi na
ang mga piyano. Sa mahinhing
tapik ng tambol, ilabas na ang ataul.

Iparada ang bandila, pati ang mga kandilang
nagbabalita na Siya’y Patay Na.
Bihisan ng itim na uniporme ang mga nagtatrapik
sa kalye. Talian ng itim na laso ang mga kalapati
na nakadapo sa mga itim na poste.

Siya ang aking Hilaga, Silangan, Timog at Kanluran;
siya ang araw ng pahinga at trabaho sa opisina,
ang aking tanghaling-tapat at hatinggabi,
siya ang awit pati ang tulang sinasabi; Akala ko
ang pag-ibig ay di naghihingalo: mali pala ako.

Palamlamin ang sindi ng mga bituing
wala nang silbi. Ang araw ay lansagin
at ang buwan ay balutin. Ibuhos ang karagatan
at iligpit na ang kagubatan; dahil walang kabuluhan,
wala nang halaga ngayon ang kagandahan.

SA AKING MGA BISIG

2009-05-10T11:09:00.034+02:00

(Halaw kay Nick Cave)

Hindi ako panatiko
ng Panginoon mong
pakialamero. Pero
kung sa harap Niya'y
luluhod ako, ang dasal
ko'y tiyak na ganito:
na dapat Siyang maglubay
pagdating sa iyo
dahil di ko itutulot
hawakan Niya ni hibla
ng alon sa iyong buhok.
Ngunit kung di makikinig
ang May-akda, at Siya pala
lagi ang masusunod
at magtatakda, iuutos ko
sa Diyos na ikaw ay ihatid,
ihatid ka Niyang pabalik
sa aking mga bisig.

Wala akong pananalig
sa mga diwata. Subalit
tuwing nakikita
ang iyong mukha,
ano't minsan ay ibig
ko na ring maniwala.
At kung kailangang tipunin
ang lahat ng diwatang
kaya kong tawagin,
hihilingin kong magtirik
ng kandila ang bawat isa
sa landas na tatawirin
ng makinis mong paa,
tulad ni Bathala,
mahinhing lumakad
sa magaspang na lupa,
susuyuin ko sila
upang ikaw ay ihatid,
ihatid ka nila pabalik
sa aking mga bisig.

Dahil tanging paniniwala ko
ang paniniwala ko sa Pag-ibig,
alam ko balang araw, ako
at ikaw, ay sabay babagtas
sa patag na landas;
Kaya pagliyabin ang mga
sulo, O Diyos ko,
at sa kaniyang paglalakbay
igawad ang patnubay Mo.
Ipataw ang iyong gabay
ngayon at sa panahong
di pa namin masyadong gamay.
Ihatid Mo siya, Panginoon,
siya ay Iyong ihatid
pabalik dito
sa aking mga bisig.

HALAW KAY PAUL AUSTER

2009-05-10T11:01:00.003+02:00

White Nights

Walang ibang humihinga rito
at ang inuusal ng aking katawan: anuman
ang masasabi ko ngayon
ay di ko dapat sabihin sa iyo.
Ngunit ako lamang ang naririto
at anumang manggaling sa aking katawan,
walang ibang may pakialam
maliban sa iyo.

Lumalatay sa bubungan ang malakas na ulan,
ayaw papigil at paulit-ulit na kumikitil
sa mga puno’t halaman. At ang pluma
ay naglalamiyerda sa mga basang lupa
habang unti-unting nabubura
ang mga kamay na walang magawa.

Patuloy sa pagsulat ang pluma.
Isinusulat nito halimbawa: sa simula,
sa gitna ng punong malalaki,
isang nilalang ang bumaybay
sa kalaliman ng gabi. Isinusulat nito:
ang makinis niyang katawan
ay simputla ng lupaing
pinapuputi ng buwan. Iyon ang lupa,
at ang lupa ay tumutula
tungkol sa kulay ng katahimikan.

Di ko na igigiit ang aking sarili
at kailanma’y di ko sinabi
ang mga bagay-bagay
na dapat kong sinabi. Ngunit
ang katawan ay isang bulwagang
walang winawaglit. At bawat gabi,
buhat sa mga punong
wala ring masabi,
alam mong ang tinig ko
ay maglalakad nang papalapit
nang papalapit nang papalapit
patungo sa iyo.

HALAW KAY FRANZ ARCELLANA

2009-05-02T07:33:00.016+02:00

-

Binabantayan kita sa iyong katiwasayan,
walang-hanggan at di natitigatig,
wala ka ni katiting na bahid.
Sinusundan ka ng aking mata
kahit saan magpunta,
masiglang paakyat sa mga hagdanan
o saanman dalhin ng matatag na hakbang.
Nakikita kita, ang iyong mukha,
mga matang matatapang
ngunit payapang-payapa.

Pinanonood kitang nakaupo nang walang imik,
parang biyoling naghihintay sa aking kalabit.
Minamasdan kitang tumawid sa malawak na silid
at parang napupuno ng himig itong aking dibdib.

Wala akong pangamba maghapon mang nakatitig
wala akong ikinahihiya o anumang nililingid:
totoong ikaw ang aking pantasya,
totoong ang pangalan ko
ay pangalan ng pagnanasa.
At alam ko,
alam ko kung saan ka hahanapin
kahit sa mga oras na ika’y pagala-gala,
narito ka at di umaalis sa akin,
kaparis ng sigaw na ayaw lumaya.

Kabisado ko na ang pangalan mo.
Tinatawag kita, paulit-ulit,
ngunit di mo naririnig:
o dahil ayaw mong marinig
ang ungol sa aking dibdib.
Tinatawag kita, paulit-ulit,
ngunit ayaw mong lumapit.
Gabay ko ang Panginoon sa langit,
pero ngayong gabi, ikaw ang ibig kong makatalik!

GOVERNMENT IN ACTION

2009-05-01T12:14:00.194+02:00

(Halaw kay Carl Sandburg)

Gobyerno – lagi kong naririnig
ang tungkol sa gobyerno.
Kaya't inibig kong hanapin ito,
suriin nang malapitan

oras na matagpuan. Una kong nasumpungan
ang isang mamang pulis,
saklot sa kuwelyo, saktong ikukulong
ang isang mamang lasing. “Government

in action”, umiiling-iling kong naibulong
sa sarili. Isang halal na konsehal
ang sandaling pumirmi
sa tanggapan ng piskal.

Di lumipas ang tanghali,
isang demanda ang binawi
laban sa kawatang tumira
sa nalikom na kumot at pera,

iaabot sana, kasama ng gamot
at de lata, sa mga pamilyang binaha.
At komo ang kawatan ay alalay pala
ng ating abang lingkod

walang nagawa ang abogado
kundi maaburido. Sinumang nasa likod
ng ganitong milagro --
parang alam ko na kung sino.

Palabas sa tv ang mga sundalo, panalo
ang porma sa unipormeng bagong-almirol,
habang nakatutok ang mga ripleng kasado
sa obrerong nakikiusap sa mga iskirol

na huwag nang pumasok sa trabaho.
Ganoon na lang ang kanilang debosyon,
hanep kung sumabak sa aksyon,
ang ating Gobyerno.

Dahil ang Gobyerno
ay binubuo ng tao, binubuo ito,
samakatuwid, ng laman at buto
at sangkaterbang bungangang bumubulong

sa sangkatutak na tenga at ilong,
nagpapadala ng mga telegrama,
nagpapatupad ng kautusan, nag-uumang
ng kuwarenta y singko

upang ituro ang kaibahan
ng “Hindi” sa “Oo”.
At kahit pa sila'y isobre
sa magagarang kabaong

at palamutian ang mga kalye
ng gumagapang na prusisyon,
may papalit lamang na bagong mukha,
suot ng taong nasa bulsa

ang puso, pinatitibok ng dugo,
pinaaalsa ng pagnanasa,
ambisyoso at makuwarta,
kuwartang binabayad at nagpapabundat

sa mga bangko, kuwartang panregalo
at pinang-aareglo sa radyo at diyaryo.
Sa dulo, natutunan kong ang Gobyerno
ay kumplikado at masikreto

tulad ng katawang walang tikas
at puno ng sakit;
hasik ang tradisyong bulok,
bukol na kumukulob

sa bangungot ---
Ah! mangyari kung anu-anong gulo
ang pilit kasing isinasaksak sa ulo.
Mas tahimik yata ang buhay

kung nakakulong na lang sa kuwarto;
Sa ganito, di pa huli sa balita
kung sino na ang artistang sinosiyota
ni ganiyan at ni ganireng boksingero.

ANG MASA

2009-05-01T11:12:00.006+02:00

(Halaw kay Carl Sandburg)

Ako ang mamamayan, ang taong karaniwan, ang masa
na kadalasang binabalewala.
Alam mo bang ang lahat ng bungang dakila
sa lahat ng sulok sa lahat ng dakong may humihinga
ay sa akin nagmula? Ako ang manggagawa,
ang imbentor, ang nagtahi at nagtanim
ng lahat ng damit at makakain. Ako ang saksi
sa pag-usad ng kasaysayan. Ang matitipunong
mandirigma at mga pinuno
ay sa akin sinasanay. Oo
sila’y mamatay, ngunit sigurado ako
mas marami ang hahalili
na mula rin sa aking hanay. Dahil ako
ang lupang pinagpupunlaan. Ako
ang parang na pinagtatamnan
at bumayo man ang matinding bagyo,
balewala ang lahat ng ito.
Salantain man ang yaman kong nalalabi,
balewala ang lahat ng ito.
Mapinsala man ang lahat ng pag-aari
ay magtatrabaho lamang akong muli
at dito ka nakasisiguro:
balewala ang lahat ng ito.

Minsan ako ay pumapalahaw at umiiling,
nagbabanlaw ng ilang patak-patak ng pula
upang magbigay-tanda
sa kasaysayan. At ang lahat ng iyan
ay balewala lang naman.

Dahil kung ako –
ang mamamayan, ang taong karaniwan,
ay biglang makalimot
sa pagbabale-wala;

Kung ako --- ang masa
na kadalasang binabalewala
ay matutong umalala,

at gamit ang leksiyon ng nakaraan
ay biglang di ko na makaligtaan
ang mukha ng mga mandarambong
na pinagpaparangalan tuwing eleksiyon,
o ang itsura nilang mga nangangaral
na iisa ang kahulugan
ng pagiging dukha at hangal–

Sapagkat kung magkakagayon
walang sinuman sa daigdig ang makasasambit
sa mga salitang: “Taong-Karaniwan”
nang may ngiting nangungutya nang palihim
at may panlalait pa rin sa kaniyang tinig;
Sapagkat kung magkakagayon,
ang mamamayan, ang taong karaniwan,
ang masa na kadalasang binabalewala,
ay naririto na,
at papabilis nang papabilis ang kanilang martsa.
Papabilis nang papabilis ang kanilang martsa!

ANG MAGNANAKAW

2009-04-30T17:33:00.015+02:00

(Mula kay Guillermo V. Sison)

May binibining naligaw sa 'king tabi
ngayong gabi. Patuloy siyang tumataghoy
sa aking panaginip, mistulang hindi
maipagpalibang pag-ibig. Narinig
ko ang kanyang hakbang, kahit ang paglapit
ay napakaingat, napakagaan. At
katulad ng bihasang mangungulimbat,
walang-pasabing nagnakaw siya ng halik
'pagdaka'y iniwan lang akong tulala
at sabik: akala ko’y masusundan pa
ng isa. Saka ng marami pang isa.
Dahil iniisip kong kilala ko siya,
bumangon ako para tipunin lahat
ang hiblang iniwan niya sa aking balat.
Sana pala'y nakuntento na lang ako
sa pagtulog, at hindi na pinilit pang
tumayo upang ituloy ang pagsuyo,
siya na bigla ring naglaho, isang kurap
sa napakababaw na pangarap. Wala
na. Walang bakas ang magpapagunita
sa napakaikli naming pagsasama;
Madilim sa dakong bintana. At dito,
sa loob ng lumalawak na kuwarto,
lubhang lumalalim ang pangungulila.

PANTASYA

2009-04-29T17:43:00.023+02:00

(Mula kay Louise Gluck)

Meron akong ikukuwento: bawat araw
ay may namamatay. At 'yan ay simula pa lang.
Bawat araw, sa punerarya, may nadadagdag
na bagong biyuda. Nakaupo siya
nang nakahalukipkip ang mga kamay, iniisip
kung paano na ang buhay.

At sa libing,
siya'y nangangamba kung paano titipirin
ang ibubuhos na luha, o baka
dahil wala man lang maihulog
kahit na isang patak na uhog.
May ilang lalapit sa kaniya,
magpapayo kung ano ang gagawin,
na ang ibig sabihin
pagsambit ng maikling panalangin,
o pagsasaboy ng alikabok at abuloy
sa hukay.

Matapos niyon, ang lahat ay kasamang tutuloy
sa kaniyang bahay,
lahat ng karamay niya sa paglalamay;
habang siya, nakaupo, tuwid na tuwid,
at sila ay isa-isang lumalapit,
ang iba, upang abutin ang kaniyang palad,
ang iba, upang siya'y mayakap.
Kailangang lagi siyang may nakahandang salita
na ibubulong sa bawat isa,
pasalamatan sila, pasalamatan
silang lahat na nagpunta

samantalang sa loob-loob niya,
kung pupuwede lang sana magsilayas
ang lahat ng bisita
dahil gusto niyang bumalik mag-isa
sa sementeryo, o
sa maputlang silid ng ospital.
Maaaring ilusyon itong hindi magtatagal,
alam niya. Ngunit ito lang ang kaniyang pag-asa,
ang makahakbang pauwi sa nakaraan,
kahit katiting na hakbang na di naman
kailangang umabot sa araw ng kanilang kasal
o pabalik
sa gabi ng unang halik.

AWIT NG PAMAMAALAM

2009-04-26T10:32:00.004+02:00

(Mula kay Tu Fu)

Umid
na tumatawid
sa gabi
ang mga salitang

di natin masabi.
Walang sumusungaw
sa ating labi
maliban sa ngiti

na dumarating
nang atubili.
Lumigwak na
ang huling patak

ng alak.
Sumulak na
ang luksa
sa kandilang

di mapigilan
ang pagluha –-
batid nila
ang panglaw

na hatid
ng madaling-araw
papalapit nang papalapit
nang papalapit.

HINDI KITA KAYANG IBIGIN

2009-04-26T10:12:00.009+02:00

(Halaw kay Pablo Neruda)

Hindi kita kayang ibigin
gaya ng isang hiyas na mamahalin
o tulad ng lumiliyab na sampaguita
sa gabing sakdal-dilim. Iniibig kita
gaya ng kung paano dapat magmahal
nang lihim, sa pagitan ng kaluluwa

at anino. Iniibig kita
gaya ng isang hardinero,
nagdidilig sa halamang di pa tumutubo,
naghihintay sa pagkinang
ng bulaklak na pausbong pa lang.
Salamat na rin

sa isinaboy mong paglingap sa akin
at isang halimuyak ang kumakalat
ngayon sa lupa, gumagayak sa aking katawan
nang payapang-payapa. Iniibig kita
nang di ko nalalaman ang paano at kailan,
o kung saan nagbubuhat ang saan.

Iniibig kita nang walang pag-aatubili,
walang halong pagkukunwari
at lalong di mapagmalaki.
Iniibig kita sapagkat wala akong alam
na ibang dahilan
maliban sa: Ang “ikaw” at ang “ako”
ay sabay nating pinaglalaho

at ang iyong palad
ay nagiging palad ko
tuwing dinarama mo
ang pintig ng aking puso;
at ang iyong mga mata
‘pag nakikita kong pumikit,
pakinggan mo
at nagsisimula na 'kong humilik.

HALAW KAY PAUL LAURENCE DUNBAR

2009-04-26T08:59:00.027+02:00

-

Noon

Tureteng-turete
sa anak ng hari
itong ating
makatang pobreng-pobre.
Anumang diskarte
at tsetse-buretse,
lahat, mangyari,
ay nagkandaletse-letse
dahil di siya kauri
at lalong di kursunada
nitong prinsesa
nating mata-pobre.
Pawang bale-wala
ang inalay niyang tula.

Noong gabing iyon,
dahil olats ang ambisyon
at parang binabad sa lason
ang pusong batang-bata,
isang sulat
ang kaniyang kinatha,
ang tintang gamit
ay luha. Pagdilat
ng umaga,
di na siya humihinga.

Ngayon

Tulad niya, sa kasalukuyan:
isang paraluman, walang pulot
na dulot, wala kahit
minatamis na gulaman,
ang kumutya
sa pagsamo ng binata.
Ang pusong batang-bata
parang binabad sa luha.

At waring inaalihan
ng lumalasong kalungkutan
habang nakakulong sa kuwarto --
ang umaalulong na kabiguan
ay kaniyang isinaberso
upang kung di makompromiso
at medyo palarin,
ibebenta niya siguro
sa 'sang mamahaling magasin.

HALAW KAY RAINER MARIA RILKE

2009-04-26T08:42:00.027+02:00

-

Ikaw na hindi napadpad sa aking mga yakap,
ikaw na nawala na lang bigla bago pa magsimula,
ikaw na aking iniibig, ni hindi ko nalaman ang mga himig
na sa iyo’y nagpapakilig; ni hindi tayo napaglapit
ng mga sandaling umaawit.
Ngayon, ang mga larawang matagal nang nasa akin --
ang mga sikretong tanawing nagpapaiyak
sa damdamin; mga siyudad, tulay, at kastilyo,
ang mga kalsadang di mo alam kung saan patungo,
ang lupaing malalamyos
na pinili yatang tirhan ng mga diyos – lahat ng ito
ay naririto, nabubuhay lahat sa aking puso
upang ipaalala ang tunay na kahulugan
ng iyong pangalan, ikaw na hinding-hindi ko mahahawakan.

Ikaw ang lahat ng hardin
na nabibisita lamang ng aking tingin;
o ang isang maliit na bahay sa probinsiya, may maaliwalas
na asoteya, at bintanang laging bukas –
at naroroon kang nakatanaw,
at kamuntik na humakbang palabas
upang salubungin ako sa aking landas,
kundi ka lamang nawala nang walang pasabi.
O minsan sa mga tindahan, nababanaag kitang dumaraan
sa harap ng salamin, ngunit hindi pa man natatauhan
ang nawiwindang kong tingin,
ay naglalaho ka rin nang walang habilin.
Malay mo naman, iisang ibon lamang
ang nag-iwan ng abiso para sa ating tagpuan.
Sa iyo, habang ang katanghalian
ay namamasyal pa lang sa liwasan.
Sa akin, habang habol ng pagmamadali
ang gabing sabik na sabik nang umuwi.

ANG WAKAS AT ANG SIMULA

2009-04-22T12:55:00.007+02:00

(Mula kay Wislawa Szymborska)

Tuwing may matatapos na giyera,
may isang naglilimas ng basura
dahil hindi naaayos mag-isa
ang mga bagay na nasira. Sa gilid

ng daan, may isang nagsasalansan
sa mga naiwang guho
upang ang karitelang
may lulan-lulang katawan
ay di mabalaho. Sa kulapol ng burak

at abo ay may tumatahak,
gayundin sa kumpol ng bubog,
sa mga sofang nawakwak,
sa mga karpet na may pulang mantsa.

May isang nagbubuhat ng poste
at nagkukumpuni ng kisame,
may nagbabalik ng pinto sa hamba
at muling nagpapakintab
sa mga lumabong bintana.

Walang anumang gulo, walang umuupo
upang magpalitrato. Bibilang ng taon
ang ganito, panigurado,
habang ang mga may-sukbit na kamera
ay naroon naman sa ibang giyera.

Ang mga tulay ay kailangang tumibay,
pati na rin ang riles ng tren,
wala nang hihiram sa mga kamiseta
na aksidenteng napahiran ng grasa.

May isang nagkukuwento
sa nagdaang napakagulo
sariwa pa sa kaniya
ang lahat ng ito, habang naglalampaso.
Samantalang may isang nakikinig,
di mapigil ang panginginig,
habang tumatango-tango
ang ulong litong-lito.

Meron namang nagkukunwa
na may ibang ginagawa,
dahil wala silang alam,
wala silang pakialam.

Oras-oras kailangang may tumabas
sa argumentong kinakalawang
upang sunugin sa tambakan.

Sinumang nakauunawa
sa mga pinagsasasabi ko
ay dapat magbigay-daan
sa di nakaiintindi masyado.
Pati sa kanilang may alam
nang kaunti, at sa kanilang
talaga namang inosente.

Samantala may isang dapat humiga
sa ibabaw ng lupa
upang tuluyang ikubli
ang bawat bunga at sanhi;
At sa kaniyang bibig
ay may maglalagay
ng isang tangkay ng palay,
at mananatili siyang nakatunghay
sa langit na walang kulay.

PAGHIHINTAY NG PASKO

2009-04-21T08:21:00.002+02:00

-

Gapos ng lamig ang looban.
Kumukulambo ang baho
sa ginagalis na matris

ng putikan. Sa isang kahon,
umaapaw ang luha't sipon
sa palahaw ng mga batang

walang inabutan
sa balatong hapunan
ng boksingerong ubod-yaman.

KALUNGKUTAN

2009-04-18T08:52:00.036+02:00

(Halaw kay Rainer Maria Rilke)

Ang di matawid-tawid na pagkakalayo,
ang di maibulsa-bulsang siphayo,
ganyan ang kalungkutan

na bumibisitang parang ulan.
Iniiwan nila ang dagat, tinatahak
ang hagdan paakyat

sa ulap. Oras di na mabuhat
ang bigat, bumabalik sila sa lupa
sa anyo ng patak-patak na luha.

Ang ulan ay patak-patak
na kalungkutan, namamasyal
nang nakayapak

sa lansangang walang laman,
tumatapik sa atip, sumisigid
sa silid nitong dalawang katawang

walang maapuhap
kundi nakangangang agwat
sa pagitan ng isa't isa;

kung itong dalawang nilalang
na pawang suklam
na saklam sa bawat isa

ay wala nang masabi
sa oras na magkatabi
at ang kani-kanilang antok

ay ayaw kumatok --
'pag ganoon, ang lungkot
ay umaapaw na parang ilog.

HALAW KAY WILLIAM CARLOS WILLIAMS

2009-04-18T08:47:00.027+02:00

-

Para akong natutuwa
tuwing nag-iisa. Ang hangin
ay palaging sariwa
at ang langit ay nakabestida
nang higit pang makulay
kaysa bahaghari. Tumutunghay
ang mga dahong patay
tuwing ako'y naglalakad
pauwi. At pagyapak sa harap
ng pinto, sumasalubong ang yakap
ng nag-aabang na bunso. Problema,
kinakalawang ang seradura.
Di ko na mapihit ang seradura
papasok sa silid nitong puso.

Tuyo na ba ang aking awa
at ngayon ay lumulutong
tulad ng dahong lumulutang
pababa sa lupa? Bakit
kung kailan tumatanda
ay saka pa nadadapa,
habang sa kaluluwa ay nakaukit
ang lumalalim na hiwa?
Paano nga ba, paano nga ba,
paano ipagtatapat sa kanila
ganitong ang pag-ibig
ay dahan-dahang humuhulagpos,
at ang bisig ay iba na,
pihong iba na ang ibig kayapos.

HALAW KAY WISLAWA SZYMBORSKA

2009-04-11T06:03:00.016+02:00

-

Tunay kaya itong tunay na pag-ibig.
Ito ba'y seryoso o normal?
At tumatagal?
Ano ang silbi sa daigdig
ng dalawang taong nagmamahal
kung hihinga lang rin sila
sa mundong hiwalay sa iba?

Tingnan mo kung paano nila itanghal
ang isa't isa sa pedestal.
At sa dinami-dami
ng ibang pupuwedeng mapili,
bakit sa bawat isa pa nabighani?
Sapat ba ang gayon upang maniwala
na lahat ay itinadhana –
at para sa anong gantimpala?
Wala.
At nang suminag ang liwanag
buhat sa wala,
bakit sila ang tinanglawan
at hindi ang iba?
Ito ba’y kawalan ng katarungan?
Oo naman.
O ito ba ay pagpapalabo
o pagtatapon sa lababo
ng mga mali at wasto? Oo
at Oo sa pagkakataong pareho.

Tingnan mo silang di maitatwa ang tuwa.
Di ba maaaring magkunwa ng kabiguan
alang-alang man lang
sa magulang at kaibigan?
At pakinggan silang humahalakhak –
iya'y isang malinaw na paglibak.
At ang mga salitang binibitiwan,
ang kanilang lihim na pagdiriwang –
Lahat ng iyan ay masamang balak
para sa sangkatauhan!

Ano ang mangyayari sa mundo
kung tao’y susunod sa kanilang ehemplo?
Ano ang sinasabi ng obispo sa templo?
Ano ang pakaiingatan? Ano ang kalilimutan?
Sino ang tatalima sa takdang makaluma?

Kung gagamitin ang isip
dapat palampasin nang tahimik,
parang isang iskandalo,
masinop na itinatago,
ang tunay na pag-ibig.
Tutal ipinapanganak naman
ang mga taong matino
kahit walang pag-ibig.
Pero ang buong mundo ay di mapupuno
dahil maingat kung dumating
ang tunay na pag-ibig.

Hayaan silang magpalagay
na pawang kalokohan ang gayong bagay-bagay,
silang di pa nakatatagpo
ng tunay na pag-ibig.

Sa ganito nilang pananalig,
ang buong daigdig
ay mabubuhay, mamamatay
nang matiwasay at tahimik .

ANG BAYAN

2009-04-09T19:39:00.017+02:00

(Mula kay Pablo Neruda)

Nakikilala ko ang taong iyon
dalawandaang taon na
mula nang una kong makita;
naglalakbay ngunit di sakay
ng kabayo o karomata,
sa halip ay nakaapak sa lupa,
tinatawid mag-isa
ang mga tahimik na kalsada.
Walang bitbit na kalasag o espada,
palakol lamang, martilyo at pala
at sa kaniyang balikat,
isang butas na lambat.
Dahil di itinuturing na kaaway
ang kaniyang kapwa,
ang kaniyang pakikihamok
ay sa tubig at lupa;
sa trigo
upang maging tinapay sa hurno,
sa punong higante
upang may tablang malagari,
sa dingding na bato
upang may paglagyan ng pinto,
sa buhangin
upang tisa ay isa-isang pagtibayin,
sa karagatan
na hugutan ng yaman.

Nakikilala ko siya at di siya mabubura
sa aking isipan.

Nalansag na ang mga karwahe,
giniba na ng giyera
ang mga pader at hamba,
ang siyudad ay sandakot na alabok,
ang mga damit ay naging alikabok.
Para sa akin, siya lamang ang nanatili.
Nabuhay siya kapiling ng buhangin
gayong noon, ang bawat naroon
ay tila mabubuhay nang habampanahon
maliban sa kaniya.

Nakikilala ko siya bilang kapamilya,
minsan ay hawig ng aking ama
o ng isang malayong kamag-anak,
minsan ay hindi naman talaga,
hindi sinuman sa kanilang
hindi pinalad makauwi
sa tahanang walang palamuti,
dahil nilamon ng tubig o lupa,
o nabuwalan ng malaking puno
o nilapa sa daan
ng makinang namumuwalan,
o maaaring siya rin ang malumbay
na tagalagay ng pako sa ataul,
walang luhang alay
sa kaniyang hanggang sa dulo
ay wala pa ring pangalan.
Siya na pinapanood lamang
buhat sa malayo,
waring langgam na di makita sa gilid ng punso,
kung kaya nang di na gumalaw ang paa
at sa sobrang pagod ay nangisay ang pobre:
wala man lang nagpaikot ng sobre
at sa puwestong kaniyang binakante
ibang paa agad ang humalili.

Ngunit maging ang ibang paang pumalit
ay tulad rin ng kaniya, gayundin ang kamay,
kung tutuusin ay parang di siya nawalay:
At nang akala nila ay dumating na
ang kaniyang katapusan,
siya na gaya rin ng mga naunang dumaan,
hayun at nagbubungkal muli ng lupa,
nagtatabas ng tela,
walang suot na kamiseta,
hayun muli siya at naglaho, tulad dati,
pumaparoon, pumaparito,
ngunit dahil walang sariling hukay
o nitso, walang pangalang nakaukit
sa batong pinakinis ng kaniyang palad,
walang nakaaalam kung ano’ng isusulat,
kung kelan siya namatay,
kung kelan pinanganak
at kahit ipanganak muli siya at mamatay,
tiyak walang magtataas ng kilay.

Walang dudang wala siyang habilin.
Walang alaala, ni baka o bandilang gusgusin;
siya na kung kasama ang madla
ay malamang di mo makikilala,
ang madlang sadyang katulad niya,
walang sariling mukha.
Mula sa ibabaw, sila'y kakulay ng luwad,
o namumusyaw ring tulad ng katad,
minsa’y kasing-dilaw ng trigo,
kasing-berde ng mga lumot sa balwarte,
kakulay sila ng mga isda
kung pumapalaot ang bangka,
o ng mga kabayo sa tiwangwang na parang:
Paano mo maaalala
silang humahalo sa lupa?

Saanman mapadpad, namumukadkad
ang lahat ng kaniyang hawakan:
ang batong tinibag ng hubad na palad
ay nagiging gusali,
hinahawan ng kaniyang kamay
ang malalambot na tinapay,
ang makina ay pinaaandar,
ang kabayanan ay ipinupundar sa mga liblib na lugar,
at pinatutubo niya ang mga bulaklak,
napupuno ng bulaklak
ang mga liwasan at palengke
sa pagitan ng panaderya
at daungan ng kalapati.

Mabubura sa alaala
siyang nagmasa ng harina,
siyang naglakbay nang malayo upang tibagin ang bato,
siyang humukay ng guwang
upang makalagos ang hangin
at makaahon ang buhangin.
At nang ang lahat ay naitayo na
siya naman ang nawala,
ibinigay niya ang kaniyang buhay, iyon lang naman.
At sa ibang lugar naman pumunta
upang isangla ang lakas,
hanggang sa wakas,
ay di na humihinga,
gumugulong tulad ng bato
pababa sa sapa.

Akong lubos na nakakikilala,
nakita ko kung paano siya nawala
hanggang walang matira
liban sa kaniyang pamana:
mga kalsadang hindi niya malalakaran,
mga tahanang hindi niya matitirhan.

At hinanap ko siya, hinintay.

Hanggang makita kong bumangon siya sa hukay

Nakikilala ko siya
kasama ng iba.
At sa aking pagwawari ay hindi maaari
na wala siyang pinatunguhan,
na sadyang walang kabuluhan
ang mabuhay sa ganoong paraan.

Naniniwala akong ang ginoong ito
ay dapat iluklok sa trono,
may putong na korona sa ulo,
kumpleto sa adorno.
Naniniwala akong
kung sino ang yumari
siya dapat ang magmay-ari.
At ang tagamasa ng harina
ay dapat magtamasa.

At dapat tanglawan ang mga nasa minahan!

At wala nang mang-aalipin sa kaniyang kapwa!

Walang sinumang basta mawawala!

Ang bawat ginoo ay dapat itanghal na hari.

Dapat may korona ang lahat ng babae.

Bawat kamay, may guwantes na tapeta.

At ang bunga ng umaga ay dapat manahin
nilang mga walang pangalang
madaling alalahanin.

Nakikilala ko ang taong ito
at kung may magagawa ako,
habang ang mata
ay di pa tuluyang nahuhugot sa ulo,
habang ang bibig
ay di pa natutuyuan ng tinig,
hahalughugin ko ang bawat sementeryo,
at hawak ang kaniyang braso
na di pa naman gaanong nagiging abo,
sasabihin ko:

“Ang lahat ay maglalaho
at ikaw lang ang mananatili,

pinagliliyab mo ang buhay,

ikaw ang magpapanday
ng mga bagay na mapapasaiyo".

Kaya walang dapat mabahala
gayong tila nag-iisa ako
ay marami pa ring kasama;
at ako ay magsasalita
gamit ang tinig ng iba.

Sa akin ay may nagbabasa
na pawang sarado ang mata.
Ngunit silang pinagpaparangalan
nitong aking tula,
sila ang tunay na nakakaunawa,
at patuloy silang ipapanganak,
at patuloy silang dadami
sa panahong hinaharap.

HALAW KAY BERTOLT BRECHT

2009-04-06T11:20:00.015+02:00

-

Sino ang nagtatag ng siyudad ng Tebes?
Sa libro mawawari ang ngalan ng mga hari.
Sila ba, mangyari, ang nagbanat ng buto
upang isalansan ang mabibigat na bato?

Ang matatag na pader ng tanyag na Babilonia
na makailang ulit nilaspag ng giyera,
upang iahon ang gumuhong palasyo
sino ang dumanas ng mga perhuwisyo?

Saan tumira ang mga karpintero
nang itayo ang Lima, lungsod ng ginto?
Saan nagretiro ang Tsinong kantero
nang gabing ipinakilala ang Pader

na Dakila? At ang mga bayang sinakop ng Roma
pawang niluluwalhati ng arkong magagara.
Ilang piyon ang sumang-ayong tumustos
sa kapritso ng kanilang bagong taga-utos?

Ang Bisantina, pinagkapupuri sa kanta,
puro hari lang ba ang doo'y nakatira?
Ang Atlantis na maalamat, nang lamunin
ng dagat, di kaya lalong malalim

ang iyak ng mga napahamak na alipin?
Sinakop ng batang Alejandro ang India.
Mag-isa lang siya?
Ginapi ni Cesar ang mamamayan ng Gallia.

Wala ba siyang kusinerong kasama?
Si Felipe ng Espanya, nang lumubog
ang armada, naging bantog
ang matagal na pananangis.

Siya lang ba ang nakadama ng hapis?
Pinagwagihan ni Federico
ang Digmaan ng Pitong Taon,
wala na bang ibang naroroon?

Itinatala ng bawat talata
ang kanilang tagumpay. Sino ang nagsaing
para sa kanilang piging?
Bawat sampung taon

may taong dinadakila.
Sino ang tagapagmulta kung gayon?
Napakaraming balita.
Napakaraming tanong.

HALAW KAY NICOLÁS GUILLÉN

2009-04-06T05:17:00.015+02:00

-

Parang di ako makapaniwala,
ako, si Juan na kahapon lamang
ay talagang namang walang-wala,
ay naging si Juan ngayon
na biglang nagkaroon;
tipong sa dinami-dami
ng aking pag-aari,
maaari kong masabi
na meron na 'kong sinasabi.
Tinitingnan ko ang aking sarili
sa salamin, tinatapik-tapik
ang mukha, paulit-ulit
na itinatanong
kung paanong nagkagayon.

Meron na 'kong sinasabi, kunwari,
kung bigla akong umuwi
sa pinanggalingang probinsiya,
di na kailangan ang titulong may pirma,
batid agad ng mga naiwang kakilala
ang karapatan kong magmalaki
komo ako na ang nagmamay-ari
ng lahat-lahat
na ipinagdamot sa akin dati.

Maaari kong sabihing
sa pangalan ko nakapangalan
ang malalawak na taniman,
ang patag na siyudad
at matatag na kabundukan;
ang brigada ng mga sundalo,
ngayon at kailanman,
ay sa akin na rin, at sa iyo,
sa atin nang pareho
pati ang silahis ng araw,
pati ang bituin sa malayo,
mga bulaklak na pawang dumurugo.

Meron na 'kong sinasabi, kunwari,
ako na isang tagabungkal ng lupa,
o isang trabahador sa pabrika,
o isang taong karaniwan lamang,
(halimbawa lang naman)
kung ako ay pupunta sa bangko
hindi ko kailangan pang maghugas
ng lalamunan at dila
para lamang makapagbulalas
ng magagalang na parirala
sa wikang ingles. Imbes,
kakausapin ko ang manedyer
nang di siya tinatawag na “sir”,
ituturing ko siyang aking “kumpadre”,
walang yabang at simpleng-simple.

Meron na 'kong sinasabi, kunwari,
ako, na kahit hindi tisoy,
ay nagkaroon ng layang kumain ng chopsuey
saanmang de-aircon na bistro
nang di pinagsasarhan ng pinto;
at kung nakatayo sa bulwagan
ng isang magarang otel,
di ako ipagtatabuyan
dahil wala nang bakante
kahit isang silid na maliit lang
ang aking kailangan,
hindi iyong en grande
na wari mo’y tirahan ng higante,
basta’t hindi ako ipagtatabuyan
dahil wala nang bakante.

Meron na 'kong sinasabi, kunwari,
at di na ako mababagansya,
di na pagdadamutan ng hustisya,
o darakpin nang walang asunto,
di na bubugbugin at itatago
sa mababaho nilang presinto;
walang kakamkam sa lupa kong inaararo;
walang magtataboy sa akin
sa kalsadang sementado.

Meron na 'kong sinasabi,
at dahil ang lupa ay akin nang pag-aari,
akin na rin maging ang karagatan.
Di ko kaiinggitan
ang kanilang bahay-bakasyunan,
di hahangaring puntahan
ang kanilang pribadong languyan.
Masaya na akong titigan
ang lawak ng dalampasigan.
Haplos ng buhangin sa likuran,
tilamsik ng tubig sa aking tabi:
ang dagat na libre, sa madaling sabi.

Meron na 'kong sinasabi, kunwari,
at natutunan ko nang sumulat
at bumasa, at magbilang,
at bumigkas ng tula,
ang mag-isip at tumawa.
Meron na 'kong sinasabi
at ngayon ay masasabi kong
meron akong trabaho
at lahat ng ipinampapalaman sa tiyan
ay aking pinagpapawisan.
Meron na 'kong sinasabi
at buong-buo ko nang nabawi
ang lahat nang dati-rati
ay ako, at ako naman talaga,
ang tunay na may-ari.

SI TATAY

2009-04-04T05:29:00.026+02:00

-

Nagsisimula nang maupos
tulad ng dahong naghuhunos
ng kulay
ang tuyot at marupok

na katawan ni Tatay.
Sa kaniyang balat, nakalimbag
ang magaspang na larawan
ng lupang bitak-bitak.

Labingwalong tag-init
ang matalas na pumunit
sa huli naming pagkikita
noon – upang aking tuparin

sa madudulas na landasing
binagtas rin
ng paa niyang di naturuang
magsuot ng sapatos

ang tungkos ng tungkuling
iniutos
ng matalim kong panahon.
At sa aking pagbabalik ngayon,

pakiwari ko’y pinudpod na
ng pilantod na usad ng taon
ang magilas na alamat
ng kaniyang pagkabata.

Saang pahina kaya ng kahapon
tumapon ang maraming gunita:
Mga sandali ng pakikitunggali
sa buwayang iniluluwa

ng lawa; Takipsilim ng pagpapastol
sa mahinhing tumana
ng Isabela;
Gabing himbing ang pagnanasa

habang lihim na nagsasanay
sumulat at bumasa.
Sa mga mata ni Tatay
tila ngayon nakalathala

ang maganit na bintana
sa madilim na sala
na tanging siya lamang noon
ang nakapagbubukas-

nakapagsasara.
Labingwalong tag-init
ang matalas na pumunit
sa nagdaang hinding-hindi na

maibabalik. At sa muling pagdapyo
ng malabay niyang kamay
sa aking noo, iniisip kaya niya
sa pagkakataong ito ay ano?

Tahimik na minamasdan
ang paniningil ng panahon
sa mata niyang hantungan
ng antigong dapithapon,

kumbakit sa guni-guni
ay walang pagsisisi,
ni panghihinayang
sa mga oras na sinayang

kung ang kaisa-isa mang
anak ni Tatay,
na di niya sinuway
sa anumang layaw at away,

ay maaga natutong humulagpos
sa bawat haplos at palo
ng amang tuwi-tuwina’y sutil
at matigas ang ulo lalo.

PAGTAHAK SA GUNITA

2009-03-28T04:01:00.021+01:00

-

i.
Kumbakit sa gunita ay namumulaklak ang araw
tuwing Linggo nang umaga.

Musmos kong puso ay mapintog na lobo
ganitong ang oras ay tuwid na nakaupo

sa loob ng simbahan. Mahigpit
na nakabuhol sa pulso

ang mga tagpo ng kabataan: Nilulumot
na pader ay ngiping sungki

sa nahihirinang bakuran. Malinis
at plantsado ang bihis ng Novaliches

tuwing linggo nang umaga. Maganyak
ang kaniyang silahis alas-diyes

sa bawat naroroong nagnanais
ng pagpapala ng Birheng Ina

ng Palagiang Awa -- Aleng may-sakit
na waring sintayog ng langit

ang tinitingalang himala; mag-asawang
nagpapagpag ng hinala

dahil sa mahabang gabing di pag-uwi
ng panganay na binata; Kaklaseng si Ella

na laging mataas ang marka sa eskuwela.
Sa kalsada, tumatapon ang mga bata

at matanda. Butil ng rosaryo ang koronang pawis

sa noong nilang lubhang pinakikinis
ng pag-antanda. Pawis itong kaamoy madalas

ng mantikang umaanta
habang tuloy ang sagitsit ng fishball-prito

at bagoong-gisado sa makintab na kawa.
Nakikibabad sa pagtitipon ang naglalako ng hubad

na mani at mais, mamantikang popcorn
at sorbetes, banig-banig na sweepstakes

at dibidendaso, tag-trenta sentimos kada baso
ng mahalumigmig na gulaman at buko.

Nakahilera sa pader ang mesi-mesitang
altar ng estampita, santong eskayola,

pormadong medalyon, pumpon ng sampaguita,
at ugat-ugat na pampaampat

sa ating mga sugat at pagkabahala.
Samantala, kalanghap ng hangin ang sangsang

ng pomada, tipid ipahid at gamit lamang ng aking ama
tuwing Linggo nang umaga.

ii.
Sa ganitong paraan isinaayos
ang mga bagay-bagay: Matapos iraos
ang isang oras na hilamos

ng lingguhang kasalanan,
ang kaganapan ng katubusan
ay natutupad sa labas ng bakuran

ng simbahan. Nakalatag sa lupa
ang paraisong-takda
para sa mga bata: Trak mula sa kinuping lata;

Hilong-talilong na sirkerong naninimbang
sa ruweda ng sinulid at kawayan;
Tutuka-tukang tandang

na inukit sa palo-
tsina; Itik na nabubura ang balahibo;
Dilaw, berde, blu na hugis-pusang lobo.

Tuwing Linggo nang umaga at tapos na ang misa,
bago umuwi ay hindi maaaring di bumisita
sa mga nakagawiang ruta:

Sa Dory’s para sa pansit at mami;
Sa Ramirez upang ikahon ang ngiti
sa kindat ng foto-me; Malambot na pitsi-

pitsi at puto sa Quirino o Susano;
Sarsi at mabangong pan de coco
sa panaderya ng Lagrimas at Toledo .

Sa panahong di nag-aapura,
walang aberya kung todo-bakas ang barya
sa sinusurot na orkestra,

abot-abot ang kabag sa pagtunghay
kina Chichay, Dolphy, at Chiquito. Nang maratay
si Tatay, at pumait ang aking laway

para sa orasyon, madalang na kung kami'y maglimayon
sa lansangan mong pawang tagatapon
ng alaalang maingat tinipon ng kahapon;

Nang tibagin ang Goldmine upang gawing talipapa
at pati hangin ay parang parati nang nagmumura
sa nabubulok na matris ng iyong eskinita

tampok ang tumpok na hayop at basura;
Nang ang maalikabok na baldosa
ay pinalitan ng marmol, at ang bagong-pintura

mong simbahan ay niligiran
ng mall – tila lobong humulagpos sa pagkakatangan,
lumipad sa kung saan ang alaala ng kabataan.

HINDI KO NA MARINIG

2009-03-28T03:00:00.010+01:00

(Mula kay Jose Garcia Villa)

Hindi ko na marinig ang tinig
ng pag-ibig. Tumigil ang pintig
sa kaniyang dibdib. Ibo'y atubiling

umawit kung gabi. Bumabalik
nang tahimik ang bawat salitang
sinasabi. Kulay ay umaalpas

sa mga rosas na bagong-pitas.
Apoy na pinagdiringas, agad
ring kumukupas. Wala nang habiling

dala ang hangin, habang ang oras
ay kapwa sinungaling. Naumid
ang mga kampana at mag-isa kong

nakatunganga. Puso ko'y walang gana.
Panginoon ko! ako pala'y patay na.

ALAM KO ANG ISANDAANG PARAAN NG PAGLISAN

2009-03-27T18:51:00.019+01:00

(Mula sa I Know a Hundred Ways to Die;
Edna St. Vincent Millay)

Alam ko ang isandaang
paraan ng paglisan.
Natutukso akong subukan
kahit isa man lang minsan.

Kung walang nakatingin
ay gusto kong magpaararo
sa tren na walang tigil
sa pagparoon at pagparito;

-- 'nga lang, malamang
masinghalan ako at mamura
ng mga pasaherong huli na
ng pasok sa opisina.

Kung ayaw sumumpong
ng karuwagan sa tubig
ibig kong tumalon
sa umaalulong na Pasig;

-- kaso ayokong maatraso,
ayokong maabala,
ang mga batang abala
sa pamumulot ng basura.

Kung walang pumapansin
at nakababagot sa bahay
pupuwede kong inumin
ang asido ni nanay;

-- naku, 'pag nabuko
ay siguradong perhuwisyo,
sumbat na masasambit
sa akin ay ganito:

"Di ka man lang nagtira
kahit kalahating litro.
Ay, ano'ng gagamitin ko
panlinis ng inidoro?"

ANONG KULAM ANG 'YONG ALAM

2009-03-27T15:42:00.026+01:00

(Halaw sa The Philosopher;
Edna St. Vincent Millay)

Anong kulam ang 'yong alam
at daig ko pa'ng kulang-kulang?
Sa gabi at umaga'y
di napagkakatulog,
gayong dilat ang mata'y
bakit binabangungot?

Anong sumpa ang kinabisa
na gumagambala sa pag-iisa?
Larawan mo sa unan
ay basa at lukot,
parating inaasam
sana’y wala kang suot.

Sa dinami-dami ng aking nakilala
masunurin, mapera
at di kasing-bungangera;
ilang manyika ang iyong ikinahon,
ilang karayom ang iyong ibinaon,
gaano kabisa ang taglay mong gayuma
at paano ko nasikmurang umibig
sa hawig ni Dabiana?

At bakit kung mahalin ka
ay sadyang sobra-sobra?
Bakit sa kahibangang ito
sadyang wala akong pangontra?
Dito sa aming baryo
'ika ng mga albularyo:
malakas na bigwas,
hindi tawas,
ang lunas sa taong bobo,
bobo, bobo.

ANG PAG-IBIG AY NAGLAHO

2009-03-12T05:08:00.008+01:00

(Halaw sa Ashes of Life; Edna St. Vincent Millay)

Ang pag-ibig ay naglaho at nag-iisa ako
at bawat araw ay parang ayaw nang magbago;
kumakain ako kung kumakalam ang sikmura,
natutulog kung walang magawa -- upang sana
sa aking paggising, balot na ang dilim.

Ah! Ngunit mas malimit ayaw sumapit ng antok.
Ang oras ay naririnig ko buhat dito, kumakatok
na parang luku-luko. Sana'y umaga nang muli
upang muli at muli at muli at muli
parating na ang dapithapong nagmamadali.

Ang pag-ibig ay naglaho at nag-iisa ako
at nalimot ko na ang mga bagay na dapat butingtingin.
Mapaganito't mapaganya'y pareho lang sa akin;
Lahat ay tila wala nang kabuluhan.
Di ko matapos ang bawat maumpisahan.

Ang pag-ibig ay naglaho at nag-iisa ako -- pero
laging narito ang mga kapitbahay na istorbo,
nanghihiram ng kung anu-anong hindi na ibabalik.
Kung kaya't bukas ulit at bukas ulit
ay mananatili, hanggang bukas ulit at bukas ulit,
itong kalyeng masikip, itong tahanang maliit.

NATUTULOG SA DAMUHAN

2009-03-02T11:13:00.017+01:00

(Mula kay Arthur Rimbaud; Asleep in the Valley)

Humahalakhak ang ilog sa gilid ng lambak;
mula sa ilog, sinasalo ng talahib
ang bubog na pilak; mula sa bundok,
humuhulas ang patak-patak na araw,
alahas na malinaw na malinaw.

Isang sundalong binatilyo, walang suot
na sumbrero, ang natutulog nang solo.
Nakaunat ang katawan sa pumpon ng damo.
Nakaunan ang ulo sa kumpol ng pako.

Sa kaniyang berdeng higaan, umaapaw
ang liwanag. Sa kaniyang ibabaw,
matamlay ang ulap.
May kumot na bandera ang kaniyang paa.

At nakangiti na parang bata
sa gitna ng lagnat na nagpupuyos:
siya'y himbing na himbing.
Iduyan siya't yakapin
'pagkat siya'y giniginaw.

Walang halimuyak ang makapagpupukaw
sa ilong na walang kagalaw-galaw.
Siya'y himbing na himbing sa ilalim ng araw.
Sa dibdib niya, isang kamay ang namamahinga.

Sa tagiliran, dalawang pulang butas ang nakanganga.

HIPO

2009-03-02T11:07:00.232+01:00

-

Si lolo na gigolo
noong panahon ng Amer'kano
sa akin ay nagpayo

ng payong-binatilyo. Dahil seryoso
sa kaniyang pagkukuro
na gawaing baliko

itong gawaing panghihipo,
bago matulog, ang bilin niya'y ito:
"Apo, gawaing baliko

itong gawaing panghihipo". 'Ka niya, ang kati
sa impeksyon ang uwi
'pag kinamot parati, bagay kaya nasabi ko dati

na magtitimpi ako palagi. Pero kanina
katabi kita
habang nagkakape, sumasampal ang buga

ng iyong bunganga
sa aking mukha.
Dahil di ko magawa

tingnan nang matama
at nang higit pa sa bahagya
ang iyong mata,

samakatuwid, tumawid
ang aking titig
pababa sa iyong baba, sa mabalahibong leeg,

sa nakatindig
mong dibdib. Ang dibdib
mong lubhang nagpapasikip

sa paulit-ulit na pag-ahon,
paglusong
ng aking buntung-

hininga. Ah,
ang dibdib mong lalong umaalsa
sa likod ng asul na blusa.

At dahil kapwa natin batid
na ang ganitong saglit
ay baka di na maulit

(kumbaga'y sino ang papipigil
sa ganitong panggigigil?)
bigla, tila nabigla kong pinisil

ang palad mo. Tumayo
ang aking balahibo.
Nanlamig ako

sa aking inasal.
Masama pala'ng kulang
sa pagtitimpi't dasal.

At ngayong nahimasmasan
huli na nang maintindihan
ang puno't dahilan

ng sukdulan mong imbyerna.
Kaya pasensiya na
at sori talaga:

tampalasan ma't walanghiya,
ito lang ang kasalanang muli't muli'y kaya
ng puson kong mahina.

ANG SILID

2009-03-02T11:04:00.003+01:00

-

Sa silid na ito'y tayo lang
ang magkatipan. Atin lagi
ang panahon. Walang gambala
sa ating pag-uusap, maging

ito'y puro lang kabastusan,
kapwa tayo naglalaway diyan!
At walang dapat abalahin
na ibang bagay, pagbabantay

ng tindahan o paghuhugas
man ng kinainan. Ang silid
nating ito'y sagrado. Walang
maruming tengang nakikinig

o pilyong matang nakamasid.
Tayo lamang ang buhay dito,
walang aalma sakali bang
ang pag-utot ko'y todo-todo.

MASUSULAT KO ANG PINAKAMALUNGKOT NA TALUDTOD

2009-02-26T07:21:00.019+01:00

(Mula kay Pablo Neruda; Tonight I Can Write the Saddest Lines)

Masusulat ko ang pinakamalungkot
na taludtod sa mga gabing ganito.
Masusulat ko, halimbawa: "Ang gabi
ay durog at ang bitui'y nangangatog

sa malayo". Ang hangin ay lumiligid
sa langit at umaawit. Ngayong gabi,
isusulat ko ang pinakamalungkot
na taludtod. Minahal ko siya, at minsan

niya rin akong minahal. Sa mga gabing
kaybagal, binihag siya ng aking bisig.
Hinahagkan ko siya nang paulit-ulit
sa lilim ng walang-katapusang langit.

Minahal niya ako, at siya man ay minsan
ko ring minahal. Sino ang di iibig
sa kaniyang matang malalim at tahimik.
Isusulat ko ang pinakamalungkot

na taludtod ngayong gabi. Batid ko nang
hindi na siya sa akin. Napipiho kong
lubos na siyang naglaho. Naririnig ko
ang lawak ng gabi. Lalong lumalawak

ngayong wala siya sa tabi. Pumapatak
ang tula sa kaluluwa, tila hamog
sa pastulan. Hindi siya napag-ingatan
ng aking pag-ibig; at para ano pa.

Gabi'y pinsala at ako'y nag-iisa.
Ito na lamang. Habang may umaawit
doon sa kalayuan, sa kalayuan.
Sa kaniyang pagkawala, nangungulila

ang kaluluwa. At saanman ibaling
ang mga mata ko't damdamin, tunay nang
nawala siya sa piling. Pinapuputla
ng gabing tulad nito ang mga punong

di naman nagbago. Kami ang nagbago.
Hindi ko na siya mahal, natitiyak ko,
pero minahal ko siya nang todo. Dala
ng hangin ang dalangin kong tumatapik

sa kaniyang pandinig. Kapiling ng iba.
Siya'y kapiling na ng iba, tulad dati
nang siya'y akin lang nang walang pasubali,
ang kaniyang tinig at katawang malantik,

ang kaniyang halik at walang-hanggang titig.
Hindi ko na siya mahal, natitiyak ko,
pero maaaring ang alaala niya'y
di pa nalalagot. Napakaikli ng

pag-ibig, napakahaba ng paglimot.
At sa ganitong sandaling pumipintig
ang gunita ng mga gabing bihag siya
ng aking bisig; sa tuwing nag-iisa,

di ako matahimik. Kahit ito na
ang huling lungkot na ipagkakaloob
niya sa akin. At ito ang huling tula
na maisusulat ko para sa kaniya.

MAG-ISANG TUMUTOMA

2009-02-24T11:46:00.105+01:00

(Halaw kay Li Po)

Tumutungga ng alak at nagsosolo
sa hardin ng bulaklak. Itinaas ko
ang tangang baso upang tagayan
ang buwan. Sa ganito, walang lamangan

ang aming damayan. Ang aking mukha
at ang repleksiyon niyang kulay-
pilak na luha, kapwa mahinahon ngayon,
nakita kong inaalon

sa loob ng kopita. Sapagkat pihikan
ang buwan pagdating sa inuman
at ang aking anino ay di naman
palakibo masyado, sa pagkakataong

ganito, ano ang ibang magagawa ko
kundi bumuntung-hininga. Palibhasa
kailangan itodo ang pagsasaya;
kumbaga, dapat makuntento

sa mga bagay na ordinaryo.
Salamat na rin at sila'y naririto,
ang buwan at ang aking anino. Kumanta
ako ng kanta habang sumesegunda

ang buwan sa 'king harana. Umindak
ako at hindi naman napahiya
sa pagpapaunlak ng aninong kapareha. Buti
na rin at naisip ko silang kaibiganin

bago tuluyang masenglot. Maya-maya
'pag sobra na ang tama,
maghihiwalay kami at lahat ay malilimot
buhat sa alaala. Pero dahil sila'y

hindi nagtatanim ng galit, at sa pakikisama'y
walang makahihigit,
magkita-kita sana kami ulit
sa lilim ng susuray-suray na langit.

KUNG SA ALAK AY TOTOONG GALIT ANG LANGIT

2009-02-24T11:25:00.022+01:00

(Mula sa A Vindication; Li Po)

Kung sa alak

ay totoong galit ang langit, bakit

ang inuming matapang

magiting na arkanghel ang kapangalan;

kung ang alak ay di pinagpapala ng lupa,

bakit sumusuwabe ang lasa

gumagrabe ang tama

habang tumatagal sa luwad na banga.

Kumbaga, dahil ang alak ay kapwa

kinakalinga ng langit at lupa,

dapat galante rin at taas-noo

ang lahat ng manginginom at lasenggo.

Tagapaghagod ng kalooban,

tulad ng pilosopong nagpapayo,

ang lambanog na iniinom nang puro.

Nagpapadulas ng dila, nagpapatalas ng talino,

tulad ng pakikinig sa isang henyo,

ang bawat tungga ng markang demonyo.

Sapagkat ang pilosopo at henyo

ay lasenggo namang pareho,

para saan, kung gayon,
ang langit at impiyerno.
Ang matiwasay na buhay

ay makakamtan sa tatlong tagay;

kung sobra-sobra pa dito

mabubunyag na ang sikreto

kahit pa ng buong uniberso ---

Ito ang gantimpalang di mapapasaiyo

habang pilit ka nang pilit

mamuhay nang matino.

PASINTABI

2009-02-19T02:05:00.005+01:00

-

Pasintabi
ngunit sadyang di ko mawari
kumbakit sa kabila ng iyong gandang
di hamak na matatag pa
sa marilag na akasya,
ito lang ang kaya kong ukitin:
isang pipilay-pilay,
kalibugang patpatin.

Pasintabi
ngunit di ko masabi-sabi.
Karagatang umaapaw
sa mamahaling pabango
ang patak ng pawis mo; pero
pagbuka ng bunganga ko,
amoy-bulok at mabaho:
di maikubli ng hininga
ang naaagnas kong pagnanasa.

EPHEMERON

2009-02-19T02:03:00.003+01:00

(Salamat sa The Night Will Never Stay
ni Eleanor Farjeon)

Ang damdaming nais kong iparating
sa iyo ngayon
baka mawalan ng bisa
kung ipagpapaliban pa
sa ibang panahon.

Dahil pag-ibig ko’y di magtatagal,
tulad rin ng magdamag
na kaydaling mapagal;
tulad ng isang biyahero
na walang himpilan;

kung kaya’t ibaon mo man
sa abuhin niyang balat
ang mga bituing (ika nga’y)
parang aspileng umaandap;
habiin mo man ang pinakamatibay
na kadena mula sa ulap;
at gamiting kandado
ang buwang mistulang pilat
mula sa madilim,
malalim na malalim na sugat;

ang magdamag, tulad
ng aking pag-ibig, ay di magtatagal;
tulad ng himig na gumagaralgal
ay malamang mapaos; tulad ng kalungkutan
ay malamang mapagod.

VIA MALIGAYA

2009-02-19T02:02:00.007+01:00

-

Halinhinan ang dilim at liwanag
gumagapang, nabubura
ang mukha ng kapwa-pasahero,
tulad ng mga tangkay ng taglagas,
isa-isang napipigtas
tuwing sasapit ang Enero.
Umaatungal ang hangin
habang ang sinasakyang dyip
ay isang higanteng ataul, malamlam
na sumusubo sa nag-uumulol
na katahimikan;
maputlang guni-guning
bumubulusok sa kawalang-hanggan.

Nabubulok na ang mga salita; ang dila
naluluoy na tila
tuyong dahon; ang diwa
nakahimlay na nang mahinahon.
Samantala, tinutugis namin
ang puting ilaw
pauwi.
Gusto ko tuloy isipin sandali
lahat ng ito’y pansamantala lang
walang hinaharap,
ni mabangong kasalukuyan
kundi nakaraang paparating pa lamang.

TALINGHAGA NG MGA BATANG FIELDS AVE.

2009-02-19T01:59:00.001+01:00

(1990)

“Bawal ang mga bata dito”
hiyaw ng karatulang nakamata
sa inyong panghatinggabing pagliliwaliw
sa sagradong lunan ng paraiso
nagimbal ang mga moralista’t bagong-sibol
sa lilim ng pag-aayuno ng inyong laman
ngunit wala silang nagawa
liban sa tumanga’t mapahindik
isinaisantabi lamang ang pipi ninyong paghibik
sabay sa kalansing ng mga sensilyong
pilit isinusuksok ng manhid na kamay
sa pagitan ng gulanit niyong katinuan
at babasaging katawan
habang patuloy ang kindat ng pangarap
at pagsayaw ng mga multo sa ulap

IWASAN ANG BABAENG MAGANDA

2009-02-19T00:47:00.018+01:00

(Mula kay Meng Chiao; Impromptu)

Iwasan ang babaeng maganda
gaya ng paglayo sa labaha
lalo pa't bagong-hasa. Humihiwa
sa palad ang mahigpit na hawak
sa kutsilyo, subalit tingin ko
malayo yatang mas delikado
ang kaibig-ibig na dalagang
tiyak paluluhain ka lang
pagdating sa dulo. Sa madaling

sabi, ang peligro ng biyahe
ay wala sa haba, pare;
gulong ay pupuwedeng mabalaho
kahit sampung dangkal lamang
ang layo. Kumbaga,
ang tinik ng pag-ibig
ay lagpas sa dalas at dahas ng talik --
sugat na ubod nang hapdi
ang maaaring habilin ng gabing maikli.

HALAW SA MAN'YOSHU

2009-02-19T00:45:00.002+01:00

-

Ngayong Gabi # 1

Humanda ka
at ngayong gabi
ipapasok ko

ang aking sarili
sa iyong panaginip.
Tila magnanakaw

o di inaasahang panauhin,
ibabalabal ko
ang malapad kong braso

sa iyong balikat.
Ibubulong nang paulit-
ulit, tulad ng dampi

ng isanlibong halik
sa iyong maliliit na tenga
ang mga panalanging

ikaw at ikaw lamang
ang nais kong makaunawa.
Ngayong gabi

walang sinumang
makakakita, ni
mag-uusisa sa atin.

Aangkinin kita
sa amoy-rosas na silid
ng iyong panaginip ---

mangyari ang pinto
papasok dito
sana’y di mo maisipang ipinid.

Ngayong Gabi #2

Tuwing gabi
ibinuburda ko
sa manipis na balat ng katahimikan
ang madilim na larawan
ng aking pagnanasa:

Na sana

nakaupo ako
sa iyong tabi --- hinahabi
ang mga pangungusap
na tayo lang ang nakaiintindi
samantala’y minamasahe
ng aking hintuturo’t hinlalaki
ang malambot na kurba
ng mabilog mong binti.

Kung kaya tuwing gabi,

tinatangka kong pumasok sa silid
ng iyong panaginip,
kinakatok nang paulit-ulit
ang maalikabok na pintuang
tanod na naghihiwalay sa pagsisiping
ng ating isip.

Subalit

tila wala ka roong naririnig.
Maaaring sadya kang nagtataklob
ng makapal na kumot,
sinasalag ng paglimot
ang mga alaala
ng maririing halik

habang ang aking tinig
nalulunod sa pag-ihit

ng malalim mong hilik.

HUWAG MO ISIPING AKO AY TAPAT SA SUMPA

2009-02-13T00:51:00.006+01:00

(Halaw kay Edna St. Vincent Millay)

Huwag mo isiping ako'y tapat sa sumpa!
Ako’y likas na taksil noon pa mang simula
at ang tanging kinikilala kong panata

ay ang panatang patuloy na umibig
at ang panatang patuloy na magtaksil.
At malamang iniwan na kita kundi dahil

sa walang-kaparis mong kagandahan;
kundi dahil ikaw ang pamatid-uhaw
sa aking tuyong lalamunan;

kundi dahil ikaw ang mainit na sabaw
sa kumakalam na sikmura; kundi dahil
sa ikaw ay ikaw ay iniwan na kita –

bago ka pa man makahalata
ay iniwan na kita. Hahanap ako ng iba
sa paraang kita'y hinanap

sa nagdaang nalimot ko na.
Ngunit ikaw, malamyos na tulad ng hangin,
pumapaling ang ihip sa kung saan-saan ;

ikaw na ang gayak na gayuma
ay tulad ng alon sa buhangin, pinangangatog
ng tilamsik na bubog ang kasu-kasuan

ikaw na walang pag-aalintana
sakaling puso ko ba’y mahinahon
o pagala-gala – lalagi ako sa iyong piling.

Ikaw na kapwa ko sinungaling
at pinakahindi totoo, tuwing nagtataksil
ako -- ano’t iniibig pa kita lalo.

PIGHATI

2009-02-13T00:50:00.071+01:00

(Halaw kay Edna St. Vincent Millay)

Mga anak, dinggin ang inyong ina:
dahil ang tatay niyo'y patay na,
mula sa kaniyang lumang abrigo
tinahi ko para sa inyo
ang bagong amer'kana; munting korto

nama'y pinagbuhusan ng panahon
mula sa umurong niyang pantalon.
At dahil sa bulsa'y naalala niya
ihabilin ang tumpok ng susi't barya:
Danilo, sa iyo ang sensilyo

upang may pang-impok sa bangko;
Si Ana ang magtatabi sa naiwang susi;
kalansing na libangan
sa gabing walang laman.
At dapat ipagpatuloy ang buhay,

dapat limutin silang nangamatay.
Dapat ipagpatuloy ang buhay
kahit pa sabihing nawalay na
silang totoong napamahal na
sa atin. Kaya ang almusal ay namnamin

nang maigi, habang mainit ay ubusin
ang tinapay at kape;
at dapat ipagpatuloy ang buhay --
kumbakit ito pinipilit,
di ko rin ngayon maisip.

TUNAY NA KAIBIG-IBIG ANG AKING KATAWAN

2009-02-13T00:48:00.005+01:00

(Mula kay e.e. cummings)

Tunay na kaibig-ibig ang aking katawan
lalo't ito’y nakadikit sa iyong katawan. Kapani-panibago
ang ganito, ang mga ugat ay banayad at ang kalamnan
ay plastado. Iniibig ko rin
ang iyong katawan at lahat ng kaya nitong gawin
Iniibig ko ang kaniyang birtud
Iniibig ko tuwing hinahagod ang iyong gulugod,
ang iyong mga buto, ang pag-aalboroto
ng matatag mong harapan
na muli at muli at muli kong hahagkan
Iniibig ko tuwing hinahagkan ang mga ito
at ikaw, Iniibig ko, habang ginagalugad
ng aking palad ang hibla-hiblang kawad
sa likod na mabalbon, at kung anuman ang naroon
sa tuktok ng lamang nakabuka… at umiibig mong mga mata,

at siguro iniibig kong lalo kapag ganito

sa ilalim mo, ako, medyo kapani-panibago

BENEDIKSYON

2009-01-22T05:01:00.016+01:00

(Halaw kay Rev. Joseph Lowery

20 Enero 2009)

O Panginoon ng pagal naming panahon,
O Panginoon ng luhang kaytagal naming inipon,
Ikaw na gabay magpahanggang ngayon,
Ikaw na makapangyarihang liwanag ng dantaon,
nawa’y akayin kami sa wastong daan
upang sa aming pagtungo ay di malayo
sa takda mong tagpuan. Upang di malango at maliyo
sa alak ng kamunduhan. Tuwina kami ay patnubayan,
nagkakaisa at tapat sa Iyo, at tapat sa lupaing binasbasan
ng aming dugo. Tulungan mo kami,
O Panginoon, upang magmula ngayon
ay walang sinumang maghahasa
ng sandata sa kaniyang kapwa;
at ang mekanikal na makinaryang pandigma
ay maging traktorang pambungkal ng lupa;
at ang bawat nilalang, bata o matanda,
ay makapagpapahinga sa tabi ng punong payapa,
walang pangamba o nakaambang panganib
sa halip ay nakaabang sa katarungang dumadaloy
na parang tubig, habang nag-aapoy
ang kawastuhang makapangyarihan.
Panginoon, sa ngalan ng aming ninuno
at lahat ng nagpagod
para sa layuning ito, at sa lugod
ng bagong simula, nawa’y sumaamin ang iyong biyaya
hanggang dumating ang panahon

na sinumang itim ang balat
ay ligtas makapaglalakad
sa kaniyang daan pauwi;

na sinumang kayumanggi
ay may layang mamili
kung nais niyang manatili;

na sinumang dilaw
ay magkaroon ng layaw
upang magtimpi;

na sinumang pula
ay makaapula
sa pamimighati

na sinumang puti
ay mapaglimi
ang wasto sa mali.

Sa aming nag-aalay ng gawa
para sa hustisya at awa,
ang Iyong pag-ibig ay ipaunawa.
Siyanawa.

ALAS DIYES NANG GABI

2009-01-19T05:04:00.030+01:00

-

on the wall he slashes…
a single worded poem
comprised of four letters.

Paul Simon. A Poem
on the Underground Wall

Ang langit ay nakataob
na mangkok, mabigat
na nakadagan
sa buong lungsod

ngayong alas-diyes nang gabi.
Lalong sumisidhi
ang hapdi ng Disyembre
ganitong walang dyaket

na suot ang kaluluwa,
at ang sikmura ay ginigisa
ng mapait na gutom
at pag-iisa. Sa lilim

ng diskuwentadong ganyak
ng gusaling pinupulikat
isang musmos, kuyom
sa magkabilang palad

ang tungkos ng bulaklak
na kanina pa,
kaninang-kanina pa,
naubos ang halimuyak,

ang ngayo'y nagsasaboy
ng halakhak
sa moradong bangketa.
Ang gayak niyang kamiseta

ay kasingnipis ng luha.
Napanis na
sa kaniyang dila
ang lasa

ng huling agahan
habang sa nagdedeliryong lansangan
ay walang madalumat na dasal
o pangaral

kung paano napaparami mag-isa
ang mga tinapay at isda.
Isinandal ng bata
ang kaniyang mukha

sa salaming umaapaw
sa palamuti. Sanggol
na nakangiti, naliligiran
ng mga laruan

at bulaklak na basahan
ang naroon sa panig
na tila walang pighati.
Sa kabilang panig, nakatingin

ang bata. Nakatingin
nang taimtim,
nang walang babala,
lumapit ang bantay

anyong naghahanap
ng away. Saka siya itinaboy
palayo, malayo
sa mga taong mababango

ang baong laway at buto.
Sa halip na tumalima,
tutop ng palad ang bunganga
at sapo ng kamay

ang idinahak na plema’t laway,
ipinahid
ng paslit
ang likidong

malagkit
sa ibabaw ng salamin.
Saka siya natawa, tila
noon lang niya nadama

ang ga-langit-sa-lawak
na tuwa, samantala
sa kaniyang paa
tumatahak nang tahimik

ang patak-patak na pula,
maliliit at sariwa.
Alas diyes
nang gabi.

Lalong sumisidhi
ang hapdi ng Disyembre.

TAG-ARAW NANG UNA TAYONG MAGKITA

2009-01-16T00:53:00.023+01:00

Tag-araw nang una tayong magkita.
Sabi ko, ang pag-ibig ay mainit
lalo na’t hinahaplos ng palad mo
ang patpatin kong hita. Ganyan tayo

sa mata ng lupa. Sa 'ting gunita,
namumusyaw ang mga alaalang
ayaw pumanaw: mukha ng asawang
nakabaon sa kabaong ng puso;

atubiling ngiti ng mga batang
ayaw sumilip sa sugatang araw;
puntod na walang pangalan o ilaw.
Kinilatis natin ang bawat gabi,

sinisid ang ikinukubling perlas
ng malalambot nating labi. Ikaw,
kahit may asawa, minahal kita.
Bawal subalit sinong magtataka

gayong nagpupuyos ang pagnanasa,
tila baling silahis ng umaga,
nakalagak sa murang pag-unawa
at pagningas ng ating pagkabata.

UNANG ULAN

2009-01-16T00:52:00.003+01:00

Inaanod na naman ng ulan
ang maninipis nating tawanan
sa di gaanong nahilamusang
lansangan. Malamig ang paligid

at balabal mo ang aking bisig.
Naghahanap tayo ng kanlungan
sa pagas na kasiyahan, tila
musmos, umuukit ng araw sa

lilim ng umaawit na unos.
At sabihin mang namamalat lang
sa ating suwail na pandinig
ang pagsuway ng mga magulang

upang sa bawat pag-uwi’y tiyak
na lalagda ang pingot o kurot
sa basa nating suot, di ito
ang mahalaga. Ang mahalaga’y

magkasama tayo, binabanghay
ang mga tampuhang di matapos
at saka susuko sa paglagos
ng baga mula sa ating haplos.

Ah! Kung batid lamang nila pati
pagliyab ng ating palad, ngiti,
at hininga, mauunawaan
nila kumbakit tayo ganito:

Laging naghahanap ng kanlungan
sa pagas na kasiyahan, tila
musmos, umuukit ng araw sa
lilim ng umaawit na unos.

HALAW SA KOKINSHU

2009-01-16T00:51:00.007+01:00

1.
Pag-ibig ko sa iyo’y
walang patutunguhan
ni nais patunayan.
Ibig ko lang malaman
kung meron ‘tong hangganan.

2.
Pagtataka

Ang langit bang malawak,
walang laman at nanginginig,
posible kayang magpagunita
sa naunsyami nating pag-ibig.

Di ko aaminin, pero maaari
o baka hindi.

Ngunit bakit kaya
kailangan kong tumingala palagi
sa langit

tuwing ang 'yong alaala
ay gumagambala
sa aking pananahimik.

MGA BAGAY NA MAHIRAP MANGYARI

2009-01-16T00:50:00.001+01:00

(Halaw sa Man’yoshu)

Malabong isipin
na ang hinahabi ko ngayong kalibugan
posibleng suklian mo rin
ng kontra-kalibugan.

At mas malamang mangyari
na iyong isaisantabi
ang mga damdaming
ngayo’y di ko masabi-sabi.

Ah, hindi ito importante.
Anu’t anuman

nais pa rin kitang anyayahang sumilip
sa hardin ng aking isip

nang sa gayo’y maialay sa iyo
ang di maunawaang kalungkutang
namumulaklak

ngayon sa kalooban.

ANG DAPAT GAWIN

2009-01-16T00:49:00.002+01:00

Bukas, kusa kong ikakandado
ang aking puso at iwawaglit
sa kung saan ang susi. Hayaang
tuklapin ng limot ang gunita
ng magdamag nating masasaya.
Maraming ulit natin tinangkang
gawin ito, ngunit bumabalik
tayo nang wala sa isip, tila
ulilang sumisiksik sa yakap
ng nagtakwil na ina. Gayunman
wala na ang sinumpaan nating
pagmamahal. Lipas na ang araw
ng ating pagkukunwa. Ay, anong
pagtakas ang magagawa ngayon?
Pagbagahin ang halik. Magtalik
nang magtalik. Ito na ang huling
pagkakataon. Sa ibang gabi,
‘pag nag-init pa ang ating singit ---
Naku, anong sumpa na ng langit!

PANGAMBA

2009-01-16T00:47:00.001+01:00

Ang mukha mo ay malamig
na ataul sa ‘king dibdib.
Malaon nang baon. Di ko
nais hukayin kaylanman.

Takot lang akong makita
ang inaagnas mong ngiti
at tuloy magunita pa
ang bunga ng ating nasa,

nabulok at simbaho ng
pag-ibig sa isa’t isa.

ANG TAONG DAPAT PAMARISAN

2009-01-05T12:26:00.028+01:00

(Halaw kay W. H. Auden)

Siya ang taong dapat pamarisan, ayon sa kawanihan.
Walang tinanggap na reklamong pormal
o asunto. Ang ulat hinggil sa asal ay nagtatanghal
sa kaniyang pagiging santo. Lahat ng ginawa niya
ay para sa kapwa. Paborito kahit ng among tsekwa.
Maliban noong trinangkaso at araw ng retiro
laging handang mag-obertaym at masipag sa trabaho.
Hindi siya eskirol at mahinahon ang pananaw,
kasapi ng unyon at nagbabayad ng butaw.
Kung susuriin kung paano makisama, palagay
sa kaniya ang mga kumpare’t kakilala.
Umiinom paminsan-minsan at paminsan-minsan ding
nagpapainom. Kahit mga peryodista’y kumbinsido
sa araw-araw niyang pagbabasa ng diyaryo.
Maliban sa balita, inuusisa niya ang patalastas,
o kung ano ang bago at susunod na palabas
mapa-teatro o konsyerto. Maatraso man ang hulog
sa seguro, iniisip ng ahente, nalito lang siguro
ng silip sa kalendaryo. Sabi ng nagpapautang
alam niya ang bentahe ng pagbili nang hulugan.
Marami na ang naipundar niyang kasangkapan,
radyo, stereo, pridyider, kotseng second hand.
Madalas may matalas na opinyon sa pambansang usapin
kabilang siyang pumirma sa petisyon upang patalsikin
ang pamilyar na mukhang nagtatalumpati sa tv.
Sa isip lang kung murahin niya ang hinalal na peste.
Kasal siya. May dalawang anak. At tuwing suweldo
nadadagdagan ang kanilang deposito sa bangko.

Siya ba’y naging malaya? Siya kaya’y nasiyahan?
Ang tanong na ganito ay malaking kabalbalan.
Heto siya, tingnan mo: walang-imik, walang reklamo,
nakangiting nakapikit, waring kuntentong-kuntento.

MANGINGISDA NG LONGOS

2009-01-05T12:26:00.020+01:00

(Kalayaan, Laguna)

Ang gatla sa noo ng lawa
ay sinlalim ng gatla
sa hininga ng mangingisda
samantalang sinasagwan nila
ang umaatungal na alon.

Malumbay ang paglilimayon
ng kanilang buto. Ang multo
sa nilulumot nilang puso
ay walang inusal na dasal,
kahit hibik ng almusal,

pambusal man lang
sa magdamag na pagtitika
ng kanilang bituka.
At kaming nakamasid lamang
sa malayo, kasuyo

ang ilang anak ng mangingisda,
ay mistulang naglalayag rin
sa mahabang laot
ng lungkot at balisa, samantala
patuloy naming pinapandaw

ang bawat pintig ng panglaw
dito sa dalampasigan.
Isang kasama
ang sumambit ng tula
subalit ang mga bata ay tulala,

tila walang narinig, sa halip
nakabaklad ang kanilang titig
sa umaalimbukay na dibdib
ng Sierra Madre. Maligalig
na lang akong tumanaw sa tubig.

Pagtimbuwang ng buwan, dumaong
ang mga mangingisdang malalansa
ang baong panaginip. Tumulak
ang mga karitong walang laman
kundi putik. Ang lahat ay napatda

nang mula sa tumana, tumahak
sa hangin, magaspang
tulad ng buhangin,
ang daing ng inang naghahanap
sa kaniyang nawawalang anak.

ANG BABAENG TAKSIL SA ASAWA

2009-01-05T12:24:00.011+01:00

(Mula sa The Faithless Wife
ni Federico Garcia Lorca)

At magkasama kami sa tabing-sapa.
Buong akala ko’y dalaga, hindi niya
pinagtapat na mayroon siyang asawa.
Noon ay gabi ni Santiago. Muntik na
akong makompromiso. Mga parola
ay kulimlim nang humikab sa ibayo,
mga kuliglig na lamang ang taimtim
na lumiliyab sa malayo. Malayong-
malayo sa malay ng mga anino,
pinisil ko ang dibdib niyang nahihimbing
wari’y makahiyang naalimpungatan,
umalsa ang mapintog na kagandahan
sa mga palad kong bihasa. Sa tenga,
sedang nilalaslas ng sampung labaha
ang kaniyang bagong-almirol na bestida.
Mga punong walang pilak na peluka
ay lalong matipuno sa gabing iyon;
kahol ng aso’y naglilimayon, lampas
sa mga antigong talampas at talon.

Sa likod ng talahib at amorseko,
sa lupang inuunan ng kaniyang ulo
humukay ako ng mababaw na hugis-
puso. Kinalag ko ang aking kurbata.
Siya ang maliit na butones ng blusa.
Ako ang pistola’t bandolera. Langis
na mamahalin o kristal na malinis
kailanma’y di mawawangis sa kinis
ng kutis niyang noon ko lang nakilatis;
mga hita niya’y isdang nagitla, kapwa
nanginginig sa lamig at nagbabaga.
Noong gabing iyon, sakay ng kabayong
walang renda at estribo, nilakbay ko
ang pinakamaiinam na kalsada.
Sapagkat ako ay lalaki, hindi ko
maaaring ikuwento ang bagay-bagay
na kaniyang sinabi. Pag-uunawaang
malalim ang nagpinid sa aming lihim.
Nakikipaglaro sa liryo ang hangin
at ako, lantay ng halik at buhangin
nang akayin ko siya palayo sa sapa.

Dahil ako ay tunay na maginoo,
pinagkalooban ko siya ng regalo
basket na malaki na yari sa satin
ngunit di ko siya magagawang ibigin
‘pagkat gayong mayroon palang asawa
sinabi niyang siya'y dalaga, isang gabi
at magkasama kami sa tabing-sapa.