30 June 2009

SA PALARUAN, DALAWANG LOLA

-

Ang kanilang kasuotan ay kakulay ng uban.

Nakasalampak ang kanilang kalansay
sa hagdanang bato
o minsan sa upuang semento,
simputla ng mga nitso.

Mistulang nakaputong na buhok
sa mga anit na kumulubot
ang halinhinang puti at itim:
tanging mga kulay na kayang pag-ibahin

ng lumalabo nilang tingin.
Tulad ng ulang malumbay
ang kalungkutang nakalugay.
Ang kanilang buhok ay manipis na belo

parang luhang di maubos-ubos,
tahimik na umaagos.
Isang lola ang may subong tabako.
Isa ay di kumikibo,

tulalang nakaharap sa hanging
kulay-abo. Patuloy sa pag-ihip
ang gunita ng abo
habang maingat nilang tinatahip

ang bawat butil na pino;
Ang pangarap na gumuho ay mabigat
na ulap,
nakataklob sa isip, dalawang dekada na

mula nang maalimpungatan
ang bulkan sa kinagisnang bayan.
Hindi mapagpag sa puso
ang pangamba, nagtatanong

kung makababalik pa
sa takda sanang hantungan
ng pagod nilang buto
at laman.

Ang oras ay parang abo
ipinapahid nila
sa mga sugat na di natutuyo
samantalang nakatuon ngayon

ang kanilang tingin
sa isang abuhing gulong,
nakabitin sa sanga
ng punong mahinahon,

naglalambitin sa maganit na lubid
na waring sila lamang
ang nakababatid
kung kalian ito

tuluyang mapapatid.

14 June 2009

SA DAMPA NG MATANDANG MAGKAKAHOY

-

Itinatangis ng alulod na kawayan ang pagrupok ng mga dampa
sa Purok-San Teodoro. Kawangis ng anas ng hangin sa palayan
kung mangusap ang matatanda. Parang banas
ng gabing maalinsangan ang madilim nilang katahimikan
habang tinatawid ang mahabang hapunan
ng maligamgam na tubig at nilagang balinghoy.
Ganito ang tagpo nang kami’y tumuloy
sa dampa ni Tatang. Isang magkakahoy. Tubong Mauban.
Sa kaniyang mata’y nakakintal ang basag na katahimikan
ng dagat sa bayang pinanggalingan.
At kahit malaon nang humalili
ang pangangalap ng panggatong sa kinasanayang panghuhuli
ng tulingan at galunggong, sa kaniyang mukha’y mariin
pa ring nakauka ang sugat sa matalas na tagas
ng diskumpiyansa at luha. Dito sa San Teodoro
tinubuan ng uban si Tatang. Anu’t anuman,
ang gunita ng Mauban ay pahina
mula sa isang lumang kalendaryong hinding-hindi mapipilas

sa kaniyang isipan. Sa pagitan ng buntung-hininga,
naglalayag ang alaala pauwi sa makinis na dalampasigan
ng pagkabata: Larong baril-barilan sa bunganga ng sapa;
bunga ng katikbi bilang bala, mantsa sa damit
ang iuuwing medalya. At dahil kandado ang eskuwela
sa mahabang magdamag ng giyera, di niya naisaulo
ang orasyon at katon. Tanging balarila ng paninilo
ng bayawak at baboy-damo ang nahasa niya sa utak.
At kahit sakmal ng tili ang gabing hindi mapakali,
nakukuha niyang mangarap palagi ng makinis na turumpo
at malutong na uraro, ng malinis na baro

at masasayang kalaro. Bahagyang naghuhunos noon ng kulay
ang nakadagang unos sa apatnapung taon ng kaniyang buhay,
nang ang kapwa niya beterano ng digmaang-musmos
ay malaon nang retirado, isang dapithapon ng Hunyo,
sa Barangay Cagsiay Uno: ulat ni Tatang,
sandaling nagpaparaos ng hingal at lamig
ng sikmura sa kaniyang dampa ang mga dating kababata,
nang mula sa ilaya, umatungal ang putok
na lagi’t laging lalagot sa kaniyang katiwasayan.
Himalang manipis na gasgas lang
sa braso ang kaniyang tinamo. Pero malas
ang kababatang si Damaso – Laslas
ang binti’t kamay nang igapos ng kaaway sa poste ng bahay.

Ayon kay Tatang, basag na dagat man ngayon ang layo
ng Purok-San Teodoro mula sa bayan ng Mauban,
kumbakit patuloy pa ring kumakatok
hanggang sa pagtulog – tulad ng mantsang
di mahugas-hugasan sa umuulit-ulit na bangungot –
ang panaghoy mula sa dampang natutupok.
Lalong-lalo na ang amoy ng buhok.
Lalong-lalo na ang amoy ng lamang
buhay pa nang kanilang sinunog.

07 June 2009

O ANONG SARAP MABUHAY SA MUNDO

Halaw kay Lawrence Ferlinghetti


O anong sarap mabuhay sa mundo
kung di ka pihikan at wala sa bokabularyo
ang matuwa masyado
o magpakasaya nang todo
o kung sadyang wala kang pakialam
paminsan-minsan mang maranasan
ang purgatoryo. Bale-wala,
'ika nga, ang lahat ng ito
di naman bawat saglit
umaawit sila doon sa langit.

O anong sarap mabuhay sa mundo
kung di ka napapangiwi
'pag may taong nasasawi
o minsan, halos masawi lang naman
dahil di magamot
ng laway na nilunok
ang bitukang kumulubot. Basta’t hindi ikaw ito,
walang atraso
wala naman yatang kaso.

O Anong sarap mabuhay sa mundo
kung walang bobong istorbo,
mga kapitbahay o boss sa trabaho
o ilang balang daplis
ng ilang gagong pulis
at ng iba pang sangkaterbang lihis
na talaga namang kainis-inis,
mga produktong inilalako
mga pinunong unano
mga sundalo mga obispo
at samutsaring relihiyon
samutsaring imbestigasyon
sanay na tayo, kunsabagay,
sa ganitong mga bagay-bagay
na nakakaimpatso.

Subalit sa mundo ay wala pa ring tatalo.
Dito lang umuulan ng eksenang di malilimutan:
kakabagin ka sa walang humpay na katatawa
at sa pagtatalik nang walang sawa
at sa kalungkutang di mo maunawa
at sa inspirasyon ng pagkanta nang mahina
at habang namamasyal ka sa kalsada
ang lahat ay nakikita
nasasamyo ang mga sampaguita
nahihipo ang mga estatwa, napapantasya
kahit ang mga di kaano-ano,
kunwa’y nahahagkan sila o kaya’y naaano,
nakapagsusuot ka ng korto
at makukulay na sumbrero,
nakapagpupuyat sa disco,
nakakalangoy sa batis
nakakapagpiknik
sa gitna ng tag-init,
lahat ng ito na pawang nagpupugay
sa iyong buhay. Okay
sa olrayt, Bay,
habang naghihintay
sa gitna ng inyong pagsasaya

ang nakangiting punerarya.